بسم الله الرحمن الرحیم ـ الحمد لله رب العالمین وصلی الله علی محمد وآله الطاهرین سیما امام زماننا روحی وارواح من سواه لتراب مقدمه الفداه.

پروردگارا، در روز شروع این درس در این سال سال تحصیلی، از تو می‌خواهیم که ما را در ادای رسالت وخدمت به فرهنگ مهدوی ونشر معارف اهل بیت یاری و موفق بداری.

بررسی روایات حتمی بودن سفیانی:

در اصل سفیانی بحثی نیست، روایاتی از فریقین و از طرق اهل بیت به ما رسیده است. ولی بحث در حتمیت و خصوصیات سفیانی است فعلاً بحث ما روی این محور است که آیا علامت بودن سفیانی حتمیت دارد یا نه؟

روایات در این خصوص متعارض هستند که سه دسته می‌شوند یک سری روایات فقط اشاره به علامیت دارد نه چیز دیگری. در روایات دیگر علامت سفیانی در ذیل علاماتی که حتمیت ندارد آمده، شاید به دلیل وحدت سیاق بتوانیم بگوییم آن هم حتمیت ندارد. اما دسته سوم روایاتی هستند که به صراحت حتمیت سفیانی را تأکید دارند که دراین دسته سوم هم روایاتی است که می‌گوید علاوه بر اینکه حتمیت دارد ممکن است بَداء هم در آن حاصل شود. ولی با دقت در همه این روایات می‌توانیم بگو ییم که اینها همه مثبت هستند و تعارضی ندارند و می‌توانیم آنهارا با هم جمع کنیم. اکنون روایات هر گروه را بررسی میکنیم.

دسته اول:

ازدسته روایاتی که اشاره به اصل سفیانی دارد نه به حتمیت و ظاهراً به غیر حتمیت است همانند روایت امام باقر است که مرحوم صدوق در کتاب کمال الدین به طریق خود آورده که بحث سندی آن در بخشهای قبل[۱] گذشت. و تنها مشکلی که داشت همان اسماعیل ابن علی قزوینی است که مهمل است.

روایت اول:

حدثنا محمد بن محمد بن عصام رضی الله عنه قال حدثنا محمد بن یعقوب الکلینی قال حدثنا القاسم بن العلاء قال حدثنی إسماعیل بن علی القزوینی قال حدثنی‏ علی بن إسماعیل عن عاصم بن حمید الحناط عن محمد بن مسلم الثقفی قال سمعت أبا جعفر محمد بن علی الباقر ع یقول «القائم منا منصور بالرعب مؤید بالنصر تطوى له الأرض و تظهر له الکنوز یبلغ سلطانه المشرق و المغرب و یظهر الله عز و جل به دینه على الدین کله و لو کره المشرکون فلا یبقى فی الأرض خراب إلا قد عمر و ینزل روح الله عیسى ابن مریم ع فیصلی خلفه قال قلت یا ابن رسول الله متى یخرج قائمکم قال إذا تشبه الرجال بالنساء و النساء بالرجال و اکتفى الرجال بالرجال و النساء بالنساء و رکب ذوات الفروج السروج و قبلت شهادات الزور و ردت شهادات العدول و استخف الناس بالدماء و ارتکاب الزناء و أکل الربا و اتقی الأشرار مخافه ألسنتهم و خروج السفیانی من الشام و الیمانی من الیمن و خسف بالبیداء و قتل غلام من آل محمد ص بین الرکن و المقام اسمه محمد بن الحسن النفس الزکیه و جاءت صیحه من السماء بأن الحق فیه و فی شیعته فعند ذلک خروج قائمنا فإذا خرج أسند ظهره إلى الکعبه و اجتمع إلیه ثلاثمائه و ثلاثه عشر رجلا و أول ما ینطق به هذه الآیه بَقِیَّتُ اللَّهِ خَیْرٌ لَکُمْ إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنِینَ ثم یقول أنا بقیه الله فی أرضه و خلیفته و حجته علیکم فلا یسلم علیه مسلم إلا قال السلام علیک یا بقیه الله فی أرضه فإذا اجتمع إلیه العقد و هو عشره آلاف رجل خرج فلا یبقى فی الأرض معبود دون الله عز و جل من صنم و وثن و غیره إلا وقعت فیه نار فاحترق و ذلک بعد غیبه طویله لیعلم الله من یطیعه بالغیب و یؤمن به» [۲]

شاهد ما در این است که اینها از علامات حتمیه نیستند وخروج السفیانی در کنار اینها ذکر شده است پس به وحدت سیاق، همه اینها حتمیت ندارند، مگر اینکه کسانی به عکس عمل کنند بگویند که چند علامت یمانی، قتل نفس زکیه، صیحه آسمانی از علاما ت حتمی هستند به این قرینه باقی علامات هم حتمی است.

دسته دوم:

دیگر روایات به صراحت دارد که سفیانی از علامت حتمی است.

روایت دوّم: روایت نعمانی در الغیبه

«أخبرنا ابن عقده، عن علی بن الحسن، عن العباس بن عامر، عن عبد الله بن بکیر، عن زراره، عن عبد الملک بن أعین قال: کنت عند أبی جعفر فجرى ذکر القائم فقلت له: أرجو أن یکون عاجلا ولا یکون سفیانی، فقال: لا والله إنه لمن المحتوم الذی لابد منه[۳]

روایت بعدی از فضل بن یسار از عبد الملک بن اعین است می‌گوید: نزد امام بودیم صحبت از حضرت قائم شدو گفتیم: دیگر خسته شدیم امیدواریم که آقا زودتر بیاید ولا یکون السفیانی، امام فرمود: اصلاًعجله نکنید سفیانی از حتمیاتی است که چارهای از او نیست.»

بررسی سند:

ابن عقده (احمدبن محمدبن سعید): فردی موثق است اگرچه زیدی ست (مرحوم نعمانی اورادرمقدمه توثیق میکنند) . اما عباس بن عامر درباره او گفته اند: «الشیخ الصدوق الثقه کثیرالحدیث» (قاموس الرجال چ۶ص۱۴)

أما علی بن الحسن: مشترک است که اگر بتوانیم اورا از اشتراک در بیاوریم روایت مشکل دیگری ند ارد. أما عبدالملک بن أعین: برادر زراره میباشد که زراره، از او نقل میکند.

دسته سوم:

روایاتی که فقط خروج سفیانی را به عنوان علامت ثابت می‌کند نه چیز دیگری. که یکی از آن روایات روایتی از امام صادق (علیه السلام) در کتاب شریف کافی است که متضمن مطالب مهمی در خصوص بحث امامت وآشنا شدن مردم با خط ولایت می‌باشد. البته شاهد ما آخر روایت میباشد که میفرمایند: «وکفاکم بالسفیانی علامه» «برای شما ظهور سفیانی که علامت باشد کافی است»که علاوه بر علامیت وحتمیت، شاید انحصار هم دارد.

روایت سوم: عیص بن قاسم از امام صادق

عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ یَحْیَى عَنْ عِیصِ بْنِ الْقَاسِمِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یَقُولُ عَلَیْکُمْ بِتَقْوَى اللَّهِ وَحْدَهُ لَا شَرِیکَ لَهُ وَ انْظُرُوا لِأَنْفُسِکُمْ فَوَ اللَّهِ إِنَّ الرَّجُلَ لَیَکُونُ لَهُ الْغَنَمُ فِیهَا الرَّاعِی فَإِذَا وَجَدَ رَجُلًا هُوَ أَعْلَمُ بِغَنَمِهِ مِنَ الَّذِی هُوَ فِیهَا یُخْرِجُهُ وَ یَجِی‏ءُ بِذَلِکَ الرَّجُلِ الَّذِی هُوَ أَعْلَمُ بِغَنَمِهِ مِنَ الَّذِی کَانَ فِیهَا وَ اللَّهِ لَوْ کَانَتْ لِأَحَدِکُمْ نَفْسَانِ یُقَاتِلُ بِوَاحِدَهٍ یُجَرِّبُ بِهَا ثُمَّ کَانَتِ الْأُخْرَى بَاقِیَهً فَعَمِلَ عَلَى مَا قَدِ اسْتَبَانَ لَهَا وَ لَکِنْ لَهُ نَفْسٌ وَاحِدَهٌ إِذَا ذَهَبَتْ فَقَدْ وَ اللَّهِ ذَهَبَتِ التَّوْبَهُ فَأَنْتُمْ أَحَقُّ أَنْ تَخْتَارُوا لِأَنْفُسِکُمْ إِنْ أَتَاکُمْ آتٍ مِنَّا فَانْظُرُوا عَلَى‌ای شَیْ‏ءٍ تَخْرُجُونَ وَ لَا تَقُولُوا خَرَجَ زَیْدٌ فَإِنَّ زَیْداً کَانَ عَالِماً وَ کَانَ صَدُوقاً وَ لَمْ یَدْعُکُمْ إِلَى نَفْسِهِ إِنَّمَا دَعَاکُمْ إِلَى الرِّضَا مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ ع وَ لَوْ ظَهَرَ لَوَفَى بِمَا دَعَاکُمْ إِلَیْهِ إِنَّمَا خَرَجَ إِلَى سُلْطَانٍ مُجْتَمِعٍ لِیَنْقُضَهُ فَالْخَارِجُ مِنَّا الْیَوْمَ إِلَى‌ای شَیْ‏ءٍ یَدْعُوکُمْ إِلَى الرِّضَا مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ ع فَنَحْنُ نُشْهِدُکُمْ أَنَّا لَسْنَا نَرْضَى بِهِ وَ هُوَ یَعْصِینَا الْیَوْمَ وَ لَیْسَ مَعَهُ أَحَدٌ وَ هُوَ إِذَا کَانَتِ الرَّایَاتُ وَ الْأَلْوِیَهُ أَجْدَرُ أَنْ لَا یَسْمَعَ مِنَّا إِلَّا مَعَ مَنِ اجْتَمَعَتْ بَنُو فَاطِمَهَ مَعَهُ فَوَ اللَّهِ مَا صَاحِبُکُمْ إِلَّا مَنِ اجْتَمَعُوا عَلَیْهِ إِذَا کَانَ رَجَبٌ فَأَقْبِلُوا عَلَى اسْمِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ إِنْ أَحْبَبْتُمْ أَنْ تَتَأَخَّرُوا إِلَى شَعْبَانَ فَلَا ضَیْرَ وَ إِنْ أَحْبَبْتُمْ أَنْ تَصُومُوا فِی أَهَالِیکُمْ فَلَعَلَّ ذَلِکَ أَنْ یَکُونَ أَقْوَى لَکُمْ وَ کَفَاکُمْ بِالسُّفْیَانِیِّ عَلَامَه[۴]ً      

عیص بن قاسم گفت: از امام صادق شنیدم که می‌فرمود:

“بر شما باد به تقوای خداوند یکتا که شریکی برای وی نیست، و مواظب جانهای خود باشید; به خدا سوگند کسی که برای گوسفندان خود چوپانی دارد هنگامی که چوپان دیگری را می‌یابد که بهتر از اولی گوسفندانش را نگهداری می‌کند، گوسفندان را از اولی گرفته و به دومی می‌سپارد، چه نیکو بود اگر هر یک از شما دارای دو جان می‌بود، با یکی جنگیده و تجربه می‌اندوختید و با دیگری از تجربیات حاصله استفاده می‌کردید، لکن انسان یک جان بیشتر ندارد و هنگامی که از دست رفت دیگر راه بازگشت وجود ندارد، پس سزاوار است از جانهای خودتان در جهت خیر استفاده نمایید. هنگامی که کسی برای قیام به سراغ شما آمد توجه و دقت کنید که برای چه هدفی قیام می‌کنید.

نگویید زید هم خروج کرد، زید فردی عالم و بسیار راستگو بود و شما را به حاکمیت و ریاست خودش دعوت نمی‌کرد، او شما را به آنچه رضای آل محمد است فرا می‌خواند، و اگر پیروزی و ظفر می‌یافت به وعده هایش وفا می‌کرد، وی علیه یک قدرت متمرکزی [حکومت بنی امیه ] خروج کرد تا آن را شکسته و متلاشی کند، اما ببینید آن کسی که امروز از خانواده ما قیام کرد [ محمد بن عبدالله ] شما را به چه چیز می‌خواند؟ آیا به رضای آل محمد (ص) ؟ که ما شهادت می‌دهیم به دعوت او راضی نیستیم. او امروز که تنها و بی‌یاور است ما را نافرمانی می‌کند. پس هنگامی که عَلَم و پرچمها برافراشت و افرادی اطراف او را گرفتند، چگونه از ما اطاعت خواهد کرد؟ به خدا سوگند رهبر و صاحب شما نیست مگر کسی که تمام فرزندان فاطمه (س) بر گرد او اجتماع کنند. اگر تمام فرزندان فاطمه بر کسی اجتماع کردند و ماه رجب بود با نام خدا برای قیام و یاری او حرکت کنید و اگر خواستید تا ماه شعبان تأخیر بیندازید، و اگر ماه رمضان را هم در شهر و خانواده خود روزه گرفتید و پس از ماه مبارک آماده قیام شدید شاید برای تقویت نیروی شما بهتر باشد، و خروج سفیانی برای شناسایی چنین قیامی به عنوان علامت شما را است.”[۵]

[۱]. کتاب روایات الیمانی الروایه الثانیه ص۲۹وکتاب نشانه های ظهورنفس زکیه روایت ۱۱ص۵۵

[۲]. کمال‏الدین، ج ۱، ص ۳۳۱؛ معجم احادیث المهدی،ج۷،ص۲۶۱

[۳]. الغیبه لنعمانی، ص۳۰۱؛ بحار، ج۵۲، ص۲۴۹٫

[۴]. الکافی، ج ۸، ص۲۶۴

[۵]. الکافی،جلد ۸، ص۲۶۴، ح۳۸۱

.

.

.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *