روز و ماه نداء ـ روایات عامه

بسم الله الرحمن الرحیم ـ الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین سیما امام زماننا روحی و ارواح من سواه لتراب مقدمه الفدا.

یکی دیگر از خصوصیات صیحه که مورد بحث هم واقع شده این است که ندا در چه شب یا روزی اتفاق می‌افتد؟ در جلسات قبل معلوم شد که ندای مورد بحث در بیست و سوم ماه رمضان است و اینکه در شب است البته به استثنای صیحه­ی دیگر در این زمینه دو روایت داریم که تاکید بر شب جمعه دارند.

روایت اول: این روایت از نظر سند اشکالی ندارد. روایت را مرحوم صدوق در کتاب کمال الدین چاپ دارالصدوق ص۶۵۰ ح۶ نقل می‌کند.

و بهذا الإسناد عن الحسین بن سعید عن حماد بن عیسى عن إبراهیم بن عمر عن أبی أیوب عن الحارث بن المغیره عن أبی عبد الله قال: الصیحه التی فی شهر رمضان تکون لیله الجمعه لثلاث و عشرین مضین من شهر رمضان.

سوال اینجاست که آیا صیحه در شب ۲۳ ماه رمضان است یا شب ۲۴ ماه ؟ در این روایت دارد: لثلاث مضین من شهر رمضان یعنی ۲۳ شب از ماه رمضان گذشته باشد، که می‌شود شب ۲۴ ماه مبارک رمضان، که مخالف عمده روایات ماست، لذا باید این روایت را با یکی از توجیحات چندگانه سابق حل نمود.

روایت دوم: این روایت را مرحوم نعمانی درص۲۵۳ از ابوبصیر از امام صادق نقل می‌کند.

ثم قال: یکون الصوت فی شهر رمضان (مراد از صوت ندا است) فی لیله الجمعه لیله ثلاث وعشرین.

در سند این روایت احمد بن یوسف قرار دارد که توثیق نشده، لذا این روایت ضعیف است.

طبق ایندو روایت یکی دیگر از جزئیات بحث صیحه که روز صیحه باشد معلوم شد که در ۲۳ ماه رمضان که مصادف است با یکی از لیالی جمعه اتفاق می‌افتد.

اما راجع به اینکه صیحه در ماههای دیگر هم هست یا خیر؟ باید بگوئیم آنچه در روایات ما و همچنین روایات اهل سنت آمده و بر آن تاکید شده، صیحه ماه رمضان است، البته با این تفاوت که آنها می‌گویند این صیحه در نیمه ماه رمضان خواهد بود.

بررسی روایات:

الفضل بن شاذان عن محمد بن علی الکوفی عن وهیب بن حفص عن أبی بصیر قال قال أبو عبد الله ع: ینادى باسم القائمفی لیله ثلاث و عشرین و یقوم فی یوم عاشوراء و هو الیوم الذی قتل فیه الحسین بن علیلکأنی به فی یوم السبت العاشر من المحرم قائما بین الرکن و المقام جبرئیلعن یده الیمنى ینادی البیعه لله فتصیر إلیه شیعته من أطراف الأرض تطوى لهم طیا حتى یبایعوه فیملأ الله به الأرض عدلا کما ملئت ظلما و جورا.[۱] این روایت زمان صیحه را در ماه محرم می‌داند.

اثبات الهداه به نقل از کفایه المهتدی مرحوم میر لوحی ص۲۸۵ و همچنین خود کفایه در ج۳ص۵۷۰ هر دو نداء را در یک روایت آورده است، هم ندای ۲۳ ماه رمضان را و هم ندای روز عاشورا را. یعنی اگر روایات دیگر بالفرض قابل حمل بر یکدیگر باشند، این روایت قابل توجیه نیست، زیرا در یک روایت دو مطلب متفاوت و متناقض آمده است. هر چند که اکثر روایات ۲۳ ماه رمضان را بیان کرده‌اند….ینادی فی لیله ثلاث و عشرین من شهر رمضان و یقوم فی یوم عاشورا فکانی انظر الیه قائما بین الرکن والمقام و ینادی جبرئیل البیعه لله فتقبل الیه شیعته.

روایت بعدی را مرحوم شیخ طوسی در ص۴۵۳ نقل می‌کند، الفضل عن محمد بن علی عن محمد بن سنان عن حی بن مروان عن علی بن مهزیار قال قال أبو جعفر ع: کأنی بالقائم یوم عاشوراء یوم السبت قائما بین الرکن و المقام بین یدیه جبرئیلینادی البیعه لله فیملأها عدلا کما ملئت ظلما و جور.

این سه روایت آحاد است و به حد استفاضه نرسیده اند، زیرا خبر مستفیض باید بیش از سه روایت باشد.

طبق برخی روایات ندای دیگری هم در ماه رجب است:

کفایه الاثر ص۱۵۶ از امیر المومنین ع: سمعت رسول الله ثلاث اصوات اولها رجب.

مرحوم نعمانی ص۱۸۱ باب ۱۰، حدثنا محمد بن همام قال حدثنا أحمد بن مابنداذ و عبد الله بن جعفر الحمیری قالا حدثنا أحمد بن هلال قال حدثنا الحسن بن محبوب الزراد قال قال لی الرضا ع: إنه یا حسن سیکون فتنه صماء… کأنی به آیس ما کانوا قد نودوا نداء یسمعه من بالبعد کما یسمعه من بالقرب یکون رحمه على المؤمنین و عذابا على الکافرین فقلت بأبی و أمی أنت و ما ذلک النداء قال ثلاثه أصوات فی رجب. دقت کنید حضرت در این روایت ندا را بر صوت و صوت را بر ندا اطلاق کردندو فرمودند:شروعش در ماه رجب است.

با بیان این چند روایت معلوم شد که نداها منحصر در ماه رمضان نیست ولی ندائی که تاکید بیشتری بر آن شده ندای ۲۳ ماه رمضان است.

حال ببینیم که آیا این ندا یا صیحه در کتب عامه هم آمده است یا خیر؟ در کتابهائی که در اختیار داریم، اعم از کتب قدمای اهل سنت یا معاصرین آنها به مساله ندا اشاره شده است تا جائیکه برخی از آنها در کتابشان بابی تحت این عنوان قرار داده‌اند. به عنوان مثال در کتاب اتحاف الجماعه بما جاء فی الفتن والملاحم و اشراط الساعه نوشته حمود بن عبد الله تویجیری ج۳ص۲۹۷ در بابی تحت همین عنوان آمده: باب ما جاء فی نداء المنادی بین یدی الصیحه. بنابراین بحث ندا نیز در کتابهای اهل سنت آمده ولی آنها بر قیامت تطبیق می‌دهند.

بررسی مساله ندای آسمانی در کتب روائی اهل سنت:

روایت اول: کتاب اتحاف الجماعه از ابو سعید خدری نقل می‌کند: ینادی مناد بین یدی الصیحه یا ایها الناس اتتکم الساعه فیسمعه الاحیاء و الاموات. در روایات ما نیز همین تعابیر آمده لکن در اینجا می‌گوید، بعد از این ندا خدا از عرش به آسمان اول می‌آید و می‌گوید: ثم ینادی لمن الملک الیوم لله الواحد القهار. شما روایت احتجاج طبرسی را ببینید که امام رضا چگونه با این تفکر غلط برخورد می‌کنند؟ جریان سلفی گری که ریشه اش به احمد بن حنبل بر می‌گردد، خیلی در مقابل جریان عقل گرائی تلاش می‌کرد و فکر می‌کرد راه مقابله با عقل گرائی جمود بر ظواهر الفاظ احادیث و آیات قرآن است، و نباید آنها را تأویل کنیم. لذا آیاتی از قبیل یوم یکشف عن ساق ان الله علی العرش استوی و جاء ربک و الملک صفا صفا و… را حمل بر ظاهر می‌کند، یعنی خدا دست دارد، چشم دارد، خدا روی عرشش نشسته است، خداوند پایش را در جهنم می‌گذارد تا آتش کم شود و می‌گوید دیگر کسی را وارد جهنم نکنید دیگر جا نیست، خدا شبهای جمعه به آسمان اول می‌آید و به مردم می‌گوید دعائی چیزی ندارید؟ العیاذ بالله. وقتی به امام گفتند که احمد بن حنبل این مطالب را می‌گوید، امام فرمود: قاتلهم الله ان الله ینزل ملائکته.

معروف است که پیامبر ص فرمود: ان الله خلق آدم علی صورته، حال اینها ضمیر در کلمه صورت را به خداوند بر می‌گردانند و می‌گویند خداوند حضرت آدم را به قیافه خودش یعنی خدا آفریده است. وقتی این مطلب به امام رسید حضرت ایشان را لعنت کرد که کی پیامبر ص اینگونه فرموده است؟ روزی گذر پیامبر ص به دو نفر که دعوا می‌کردند افتاد، پیامبر دید که یکی به دیگری می‌گوید: قبح الله وجهک و وجه من یشبهک پیامبر فرمود: این حرف را نزن چرا که خداوند آدم را شبیه این مرد آفریده است.

لذا می‌بینیم از همان روز این مسائل انحرافی بوده و حاضر هم نبودند که حرف را از منبع زلال آن که اهل بیت اند، دریافت کنند. امام رضا عالم آل محمد ص است. مناظرات ایشان و حضورشان در مرو و خراسان و گفتگوهای ایشان برای همه ثابت کرد که اگر عالمی هست تنها علی بن موسی الرضا است، و نه تنها حرف ایشانرا نگرفتند، بلکه همان حرفی را نیز که خودشان از حضرت تقاضا کردند، که همان حدیث سلسله الذهب بود، که تنها نویسندگانش قریب ۲۹هزار نفر بودند،[۲] همان را هم قبول نکردند. و این ظلمی است به فرهنگ اهل بیت ع.

حال اینها تاویل راشرک می‌دانند. اگر تاویل شرک باشد پس باید گفت خود خدا هم از بین می‌رود و تنها صورت او باقی می‌ماند، زیرا قرآن می‌فرماید: کل شیء هالک الا وجهه، پس ما ناچاریم که تاویل کنیم.

روایت دوم: کنز العمال از خطیب بغدادی در کتابی به نام المتفق از ابن عباس نقل می‌کند: یوشک المطلع ان یطلع قیل له و ما المطلع مناد ینادی یسمعه ما من حی ولا میت الا کانما ینادی فی اذنه. روایت سوم: عقبه بن عامر[۳] قال رسول الله ص: تطلع علیکم قبل الساعه سحابه سوداء من قبل المغرب مثل الترس[۴] فهکذا ترتفع حتی تملئ السماء ثم ینادی مناد (ترس همه را می‌گیرد) ایها الناس هل سمعتم فقال بعض نعم وانما یشک ثم ینادی الثانی هل سمعتم ثم ینادی ایها الناس اتی امر الله فلا تستعجلوه فو الذی نفسی بیده آنجائی که به نفعشان است، باقی می‌گذارند و آنجائی که به نفعشان نیست، حذف می‌کنند همانند تاکید بر نام حضرت مهدی ع، لهذا بعید نیست که در این روایت هم دست برده باشند، چون در آن ینادی باسم المهدی و اسم ابیه و جده بوده است، زیرا این مساله یعنی دس در روایات، در زمان امام باقر و امام صادق نیز بوده است.

این تحریف حقایق حتی در کتابهای خودشان نیز بوده است.

در ادامه این روایت می‌گوید: فوالذی نفسی بیده ان الرجل لینشران الثوب فما یطویانه ویتبایعانه. این روایت را حاکم در مستدرک نقل کرده است که بحثی را هم بعدا راجع به او خواهیم داشت.والسلام علیکم و رحمه الله و برکاته

[۱]. الارشاد ج۲ ص ۳۷۹

[۲]. حاکم این مطلب را نقل می کند ولی در کتابهاشان نیست.

[۳]. این شخص که از صحابی پیامبر هم بوده، همان قاتل حضرت عمار یاسر است که خیلی نزد امویین مقرب بوده تا جائیکه امویین به او می گفتند بده دستی را که با آن عمار را کشتی ببوسیم. او هر وقت می خواست بدون وقت قبلی نزد آنها می رفت، چرا؟ چون کسی را کشته که ایمان سراسر وجودش فرا گرفته است، عمار مع الحق.

[۴]. ترس یعنی سپر

.

.

.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *