بحث ما راجع به ندا و صیحه آسمانی بود بررسی روایات از کتب فریقین

رسیدم به روایتی که کفایه الاثر[۱] نقل می‌کند به سند خودش از محمد بن حنفیه از امیرالمؤمنین به از پیامبر (ص) که اسم ائمه را می‌برد تا می‌رسد به یازدهمین و دوازدهمین می‌فرماید: سَیَکُونُ بَعْدِی فِتْنَهٌ صما صیلم…

بعضی از حاضرین گفتند این حدیث خوانده شد ولی با دقت در متن و سند می‌بینیم ۲ حدیث است. آنکه قبلا نقل کردیم از حسن بن محبوب از امام رضا و این روایت از محمد بن حنفیه از امیرمؤمنان از پیامبر است که از نظر طریق اولی به امام رضا ولی حدیث دیگر به امیرمؤمنان و ایشان نیز از پیامبر.

از جهت متن: هر چند خیلی از متن با هم مطابقت دارند ولی مقداری اختلاف دارند و باید داشته باشند در کفایه الاثر چنین آمده: عند فقدان شیعتک الخامس من السابع منِ وِلدک[۲]

خامس از هفتم کیست؟ هفتم که امام کاظم است.

امام رضا می‌شود اول از ولد هفتم، امام جواد دوم و امام هادی سومی است، امام عسگری چهارم و امام زمان هم پنجمین است پس خامس امام زمان است که غایب می‌شود

بعد می‌فرماید: «یحزن لفقده أهل الارض و السماء»

این فقدان اشاره به شهادت امام عسگری است؟ آیا وقت شهادت امام عسگری مشکلاتی پیش می‌آید که پیامبر سر زیر انداختند سپس سر مبارک را برداشتند و قال بأبی و أمی

پدر و مادرم فدای آن کسی باشد که سمیّی (هم نام من است) و شبیهی (به من شباهت دارد) و شبیه موسی بن عمران، علیه حُبوب النور یَتَوقَّد مِن شعاع القُدس کأنّی بهم آیس من کانوا[۳] (در سخت‌ترین شرایط که همه مأیوسند) نودی بنداءٍ یُسمع من البُعد (از بُعد از قرب همه ندا را می‌شنوند) یکون رحمهً علی المؤمنین و عذاباً علی المنافقین گفتم به آقا: و ما ذلک النداء قال (سه صوت است و در ماه رجب است)

أولها أَلا لَعْنَهُ اللَّهِ عَلَى الظَّالِمِینَ

الثانی: أَزِفَتِ الْآزِفَهُ

الثَّالِثُ یَرَوْنَ بَدَناً بَارِزاً (شیء در آسمان کنار خورشید است) ینادی: أَلَا إِنَّ اللَّهَ قَدْ بَعَثَ فُلَانَ بْنَ فُلَانٍ (مردم آماده شوید خداوند ایشان را فرستاد.) حَتَّى یَنْسُبَهُ إِلَى عَلِیٍّ (اسامی پدر، جد… را نام می‌برد تا به امیرمؤمنان برسد) فِیهِ هَلَاکُ الظَّالِمِینَ- فَعِنْدَ ذَلِکَ یَأْتِی الْفَرَج‏

امیرمؤمنان می‌گوید عرض کردم یا رسول الله: ِ فَکَمْ یَکُونُ بَعْدِی مِنَ الْأَئِمَّه قَالَ بَعْدَ الْحُسَیْنِ تِسْعَهٌ وَ التَّاسِعُ قَائِمُهُم

این متن کفایه الاثر است روایت از پیامبر است و کسی که نقل می‌کند مولای متقیان است. اما متن اثبات الوصیه

مخاطب حسن بن محبوب است قَالَ لِیَ الرِّضَا ع إِنَّهُ یَا حَسَنُ سَیَکُونُ فِتْنَهٌ صَمَّاءُ (آنجا هم همین را دارد و عبارت‌ها یکی است)

صَیْلَمٌ یَذْهَبُ فِیهَا کُلُّ وَلِیجَهٍ وَ بِطَانَهٍ (تقریبا مضمون یکی است)

در آن روایت امیرمؤمنان سؤال می‌کند چه زمان این اتفاق می‌افتد جواب می‌دهند: عِنْدَ فِقْدَانِ شِّیعتِکَ الخامسُ مِن السابِع

اما در روایت امام رضا این را ندارد: عند فِقْدَانِ الشِّیعَهِ الثَّالِثَ مِنْ وُلْدِی‏؛ که امام جواد می‌شود الاول، امام هادی می‌شود الثانی و امام عسکری می‌شود الثالث. مصیبت، مشکلات و بلاتکلیفی، تردید و… بعد شهادت امام عسکری آغاز می‌شود آقا که به شهادت می‌رسد: یَبْکِی عَلَیْهِ أَهْلُ السَّمَاءِ وَ الْأَرْضِ پس فتنها و مصیت بعد شهادت امام عسکری است ِ کَأَنِّی بِهِمْ شَرَّ ما کانُوا در بدترین شرائط به سر می‌برند وَ قَدْ نُودُوا.

اما در روایت دیگر این مطلب نبود

قَدْ نُودُوا ثَلاثَه اصوات الصوت الاول، أَزِفَتِ الْآزِفَهُ،

اما در روایت دیگرالصوت الاول: أَلا لَعْنَهُ اللَّهِ عَلَى الظَّالِمِینَ‏ بود

الصوت الثانی در روایت پیامبر، أَزِفَتِ الْآزِفَهُ است

اما در امام رضا الصوت الثانی : أَلا لَعْنَهُ اللَّهِ عَلَى الظَّالِمِینَ‏.

مضمون صوت‌ها جابجا است اما الصوت الثالث

در روایت پیامبر: ترون بدریا بارزا (شیء دیده می‌شود)[۴]

اما روایت امام رضا: بدن یظهر فَیُری فی قرن الشمس

آیا در روایت امام رضا صوت ثالث مطلبی هم دارد یا فقط در حد ظاهر شدن بدن و شیء است اما می‌بینیم نخیر این بدن می گوید: ان الله قد بعث فلانا فاسمعوا و اطیعوا.

اما در روایت کفایه الاثر: بدریا بارزا ینادی: أَلَا إِنَّ اللَّهَ قَدْ بَعَثَ فُلَانَ بْنَ فُلَانٍ… که البته خیلی اختلاف مضمون دارد، کم و زیاد است اما مضمون ندای سومی یکی است تقریبا، پس اینها دو روایت است نه یک روایت، مضمون‌ها هم خیلی متفقند اما مقداری با هم اختلاف دارند اما نکته دیگر: در روایت امام رضا ندارد که در چه زمانی است بله شرایط بیان شده (در بدترین شرایط)، اما در روایت کفایه الاثر (فی رجب) آمده. پس اگر بخواهیم وارد تفصیلات شویم نیاز به بررسی سندی داریم که چطور این‌ها را جمع کنیم که آیا یک صوت است، دو صوت است بیشتر است، فعلا این را به روایات اضافه کنید (با قبلی یکی نیست)[۵]– تا اینجا ظاهراً ۱۶ روایت است

روایت هفدهم:

جلد پنجم معجم از صفحه ۱۷۱ تقریبا روایات ندا و صیحه شروع می‌شود که اولین روایت داود بن کثیر رقی به امام صادق عرض می‌کند جُعِلْتُ فِدَاکَ قَدْ طَالَ هَذَا الْأَمْرُ

(فشار زیاد می‌آید و این أمر طول کشید فرج چه وقت است) حَتَّى ضَاقَتْ قُلُوبُنَا (قلب‌مان به درد آمده) وَ مِتْنَا کَمَداً (از غصه داریم می‌میریم)

فرمودند: إِنَّ هَذَا الْأَمْرَ آیَسُ مَا یَکُونُ منه وَ أَشَدُّه غَمّاً (در شرایطی که دیگر مردم مأیوسند)[۶] ینادی منادٍ (در چنین شرایطی فرج حاصل می‌شود) مِنَ السَّمَاءِ بِاسْمِ الْقَائِمِ وَ اسْمِ أَبِیهِ (عرض کردم) جُعِلْتُ فِدَاکَ مَا اسْمُهُ

آقا اسم نبردند. قَالَ اسْمُهُ اسْمُ نَبِیٍّ وَ اسْمِ أَبِیهِ اسْمُ وَصِیٍّ.

اسم امام عصر چیست؟ اسم نبی: «ما کان محمد ابا احد من رجالکم» و در جای دیگر «وَ مُبَشِّراً بِنبی یَأْتِی مِنْ بَعْدِی اسْمُهُ أَحْمَدُ» کدام یک است؟ که ظاهرا أولی است

مطلب دیگر: ایا بردن نام آن حضرت در دوران غیبت جایز است یا نه؟ آیا به طور کل نمی‌توان نام برد حتی در دوران ظهور یا فقط در دوران غیبت است؟ یا در دوران غیبت صغری است، اختلاف شدید است حتی بین محدثین، سوای فقهاء

مرحوم نوری با مرحوم حرّ عاملی بحث دارند مرحوم حرّ عاملی جایز می‌داند ادله هم می‌آورد و مرحوم نوری جایز نمی‌داند أدله ایشان را ردّ می‌کند که در ج ۱۱ مستدرک کتاب جهاد مفصل بحث می‌کنند از قدیم هم بین فقهاء اختلافی بوده، شیخ صدوق جایز نمی‌داند، علامه مجلسی مشکل دارد، بعضی کتاب نوشته‌اند (شرعه التسمیه) روایات مفصل و متعارض دارد

از معاصرین هم هستند که مشروع می‌دانند، بعضی دیگر هستند و مشروع نمی‌دانند من با آن‌ها صحبت کردم می‌گفتند جایز نیست نظر خود بنده هم همین است که آن اسم (که اسم النبی) مشروع نیست در کتاب «تا ظهور» بحث کرده‌ام شاید این روایت هم از مؤیدات باشد نه دلیل اما اسم ابیه اسم وصی به چه معناست:

اشاره به امام حسن عسکری است این هم یکی از مباحث است «اسم ابیه اسم أبی» بعضی روایات اینرا دارد و بعضی وهابی‌ها گیر می‌دهندکه شیعه برای اینکه منطبق بکند اعتقادشان را بر حضرت مهدی این روایت را قبول ندارند!!

می گویم: اصلاً این روایت (أسم أبیه أسم أبی) در مصادر ما نیست و فقط شیخ طوسی در کتاب غیبه نقل می‌کند که طریق آن هم عامی است[۷] از (زائده) و خود اهل‌سنت می‌گویند که «زائده یزید فی الحدیث» بر حدیث اضافه می‌کند

گنجی شافعی در کفایه الطالب روایت را می‌آورد و می‌گوید مشکل سندی دارد، پس اینکه ما این روایت را نمی‌پذیریم نه اینکه می‌خواهیم عقیده خود را تصحیح کنیم بلکه عقیده ما صحیح است. به فرض آمدن این روایت در کتب ما باز هم ۴ الی ۵ توجیه دارد که مرحوم والد ما (رحمه الله علیه) در «الشیعه و الرجعه» ج ۱، روایت را می آورند و توجیهات آن را نیز نقل می‌کند.[۸]

پس این روایت اشاره دارد به اینکه ندا در دورانی است که شرایط سخت است که فرج شیعه اتفاق می‌افتد و بیان می‌کند که منادی کیست و مضمون ندا چیست، اما کی خواهد بود اشاره نشده

روایت هجدهم.

این روایت را مرحوم نعمانی در غیبه ص ۱۸۶ ج ۲۹ نقل می‌کند

مُحَمَّدُ بْنُ هَمَّامٍ قَالَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مَالِکٍ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ الْمَدِینِیُّ قَالَ حَدَّثَنَا عَلِیُّ بْنُ أَسْبَاطٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ دَاوُدَ الرَّقِّیِّ قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ

چون مضمون روایت مقبول است لذا بررسی سندی نمی‌کنیم مگر اینکه مطلب زائدی داشته باشد آنگاه بررسی سندی می‌کنیم بعد از آن اثبات الهداه ج ۳ ص ۵۳۵ نقل می‌کند بعد آن بحارالانوار ج ۵۱ ص ۳۸

و ما هم در معجم ج ۵ ص ۱۷۱ نقل کرده‌ایم و دیگر ندیده‌ایم کسی این روایت را نقل کرده باشد

روایت نوزدهم

عبدالله بن سنان می‌گوید شنیدم از امام صادق که می‌فرمایند:

یُنَادِی بِاسْمِ صَاحِبِ هَذَا الْأَمْرِ مُنَادٍ مِنَ السَّمَاءِ (منادی از آسمان به نام رهبر قیام، به نام مهدی آل محمد از آسمان‌ها) إلا اِن الْأَمْرُ لِفُلَانِ بْنِ فُلَانٍ ٍ فَفِیمَ الْقِتَال (معلوم می‌شود ندا در اوج درگیری‌هاست، اوج هرج و مرج، فقط دنبال سلطه‌اند ندا سر می‌دهد چرا درگیر هستید للباطل جوله و للحق دوله)

این روایت را مرحوم نعمانی در غیبه ص ۲۷۴ نقل می کند و ص ۲۷۵ به طریق دیگر می‌آورد البته کمی اختلاف دارد

لا یکون هذا الامر التی تمدُّون الیه أعناقکم (آنچه که شما منتظرش هستید و گردن می‌کشید، محقق نمی‌شود) حتی ینادی من السماء ألا اِن فلانا صاحب الامر فعلی مَن قتال مضمون یکی است اما متن فرق می‌کند. سند هم منتهی می‌شود به عبدالله بن سنان

بعد مرحوم نعمانی، حلیه الابرار ج ۵ ص ۲۹۸ از غیبه نقل می‌کند بعد از آن هم بحار ج ۵۲ ص ۲۹۶ هر دو روایت را نقل می‌دهد

بعد هم بشاره الاسلام ص ۱۳۸ (کاظمی) نقل می‌کند

در معجم ج ۵ ص ۱۷۲ نقل کرده‌ایم

[۱]. این کتاب شایسته مطالعه است و برای مردم بازگو کنید صُلب اعتقادات ماست به طرق متعدد از پیامبر نصوص است بر امامت ائمه اثنی عشر.

[۲] .ظاهرا باید «من ولدی » باشد (فاطمه ، حسنین، زین العابدین، محمد باقر، جعفرصادق وامام کاظم علیهم السلام )

[۳]. الکافی     ۵     ۹۶   باب قضاء الدین ….. وَ أَنَا لِمَا لَا أَرْجُو أَرْجَى مِنِّی لِمَا أَرْجُو

: آنجاهایی که محل یأس است امیدم به فرَج بیشتر است

[۴]. در روایت پیامبر اکرم فقدان را باید به معنای غیبت بگیریم ولی در این روایت به معنای شهادت و فوت امام عسکری بگیریم لذا به لغت مراجعه کنید که فقدان، فقید، فقد به معنای غیبت است یا رحلت یا مشترک است یا لا اقل استعمال دارد در هر دو مورد اگر گفتیم به معنای غیبت است پس روایت اول درست است عند فقدان الخامس… یعنی غیبت امام زمان و قابل تطبیق است، آنگاه آن روایت امام رضا (ع) که می‌فرماید فقدان ثالث: یا باید بگوییم تصحیف است و می‌باید فقدان رابع باشد یا باید بگوییم اینجا کلمه فقدان، اطلاق شده و به کار گرفته شده برای فوت، البته به شرطی که به لغت مراجعه کنیم و ببینیم تعدد استعمال دارد که ظاهرا همین‌طور است- مجمع البحرین و النهایه ماده فقدان و… را هم در فوت و رحلت به کار گرفته‌اند هم در غیبت.

[۵]. روایت طبرانی را عامه نقل کرده‌اند و خاصه نقل نکرده‌اند این روایت کفایه الاثر ص ۲۵۳ را هم ظاهراَ کسی از عامه ندیدم که آورده باشد.

[۶]. روایت دارد مؤمن از کنار قبرستان می‌رود بدنش را می‌ساید قبر و می‌گوید «لیتنی کنت مکانک» ای کاش من مرده بودم

یا روایت از امام کاظم است که یتمنی المؤمن الموت صباحاً و مساءًا. شب و روز آرزوی مرگ می‌کند، مأیوس.

[۷]. در بعضی از طرق زائد آمده و در بعضی نیامده اما در هر صورت طریق عامی است.

[۸]. آقا امام حسن عسکری ۲ اسم دارد که اسم معروفش حسن است اما اسم دیگر عبدالله است «اسم ابیه اسم أبی» برای تحقیق بیشتر به «جنات الخلود» نگاه کنید که از کتب پرمطلب است.

.

.

.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.