بسم الله الرحمن الرحیم ـ الحمد لله رب العالمین وصلی الله علی محمد وآله الطاهرین سیما امام زماننا روحی وارواح من سواه لتراب مقدمه الفداه.

تتمه بحث، در مورد زمان خروج سفیانی و مدت حکومت او ماند. در قطعیت سفیانی دیگر بحثی نیست و روایت بدا هم بر فرض صحت سند جمع علامه مجلسی قابل قبول است.

زمان حکومت سفیانی:

روایاتی که زمان خروج را رجب گفته و در روایات عامه و خاصه در مورد رجب و اتفاقات بعد آن این مضمون «العجب کل العجب بین الجمادی و رجب و یا بعد رجب » در مورد این اتفاقات مضامین متفاوتی وجود دارد[۱] مثل صیحه و… از جمله خروج سفیانی است و اینکه مدت او از اول تا آخر ۱۵ ماه است

اما در مورد روایت شیخ حر عاملی که یکی از دوستان اشاره کردند (یملک حمل امرأه ثم قال استغفر الله حمل جمل) که جناب حر عاملی آنرا در اثباه الهداه ح۳ ص۷۲۹ اشاره می‌کند که مشکل متنی دارد.و مشکل سندی ندارد (در صورتی که فضل بن شاذان بتواند از ابن عمیر بدون واسطه نقل کند.) فتأمل

روایت بیست و دوّم:

غط، [الغیبه للشیخ الطوسی‏] الْفَضْلُ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنِ ابْنِ أُذَیْنَهَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یَقُولُ إِنَّ السُّفْیَانِیَّ یَمْلِکُ بَعْدَ ظُهُورِهِ عَلَى الْکُوَرِ الْخَمْسِ حَمْلَ امْرَأَهٍ ثُمَّ قَالَ أَسْتَغْفِرُ اللَّهُ حَمْلَ جَمَلٍ وَ هُوَ مِنَ الْأَمْرِ الْمَحْتُومِ الَّذِی لَا بُدَّ مِنْهُ

سفیانی بعد از سلطه اش بر پنج منطقه به مقدار بارداری یک زن حکومت میکند بعد امام فرمودند أستغفرالله (نه) بارداری یک شتر که ۱۲ ماه است.وسفیانی از امور حتمی است که چاره‌ای از آن نیست[۲].

کُوَر: جمع (کًورَه) مثل {غَرَف وغُرفَه} به معنی شهر، ناحیه است.

حمل إمرأه: مدت بارداری یک زن که مدت آن ۹ ماه است

جمل: به معنی (باذل) شتری که هشت سال آن تمام شده و وارد سال نهم شده است. در مورد حمل جمل اشکال است چون ناقه حامل می‌شود نه جمل مگر از باب تغلیب و احتمال دارد که این قسمت از راوی باشد شیخ حر عاملی اینجا اشکال کرده و فرموده: «هذا ایهام وتشکیک وغلط»[۳]

اشکالات مرحوم حر عاملی: اشکال ایشان به جاست چون می‌خواهند بفرمایند: تردید امام بین ۹و۱۲ ماه با علم و عصمت امام منافات دارد، واگر گاهی بنابر تقیه میگویند یعنی تکلیف این است نه اینکه استغفار کنند و برگردند.اشکال بعدی اینکه جمل به معنی باذل شتری است که ۸ سالش تمام شده و چون وارد ۹سال شده باردار نمیشود. اشکال سوم اینکه آن اسم مذکر است ومذکر که باردار نمی شود بلکه ناقه باردار می‌شود.وباید می‌فرمود حمل ناقه.

بنا بر نظر ما اشکال اول ودوم مرحوم عاملی وارد است ولی اشکال سوم وارد نیست زیرا شتری که وارد ۹ ساله مشود (باذل) مشترک بین مذکر ومؤنث است و می‌گویند باذل یکساله، دو ساله و…

روایت بیست و سوم از نعمانی

درباره زمان سفیانی روایت دیگری است که اصلاً مشکل سندی نداردوعلاوه بر حتمیت سفیانی زمان خروج را نیز بیان میکند.

أخبرنا أحمد بن محمد بن سعید بن عقده قال حدثنی محمد بن المفضل بن‏ إبراهیم بن قیس بن رمانه من کتابه فی رجب سنه خمس و ستین و مائتین قال حدثنا الحسن بن علی بن فضال قال حدثنا ثعلبه بن میمون أبو إسحاق عن عیسى بن أعین عن أبی عبد الله ع أنه قال السفیانی من المحتوم و خروجه فی رجب و من أول خروجه إلى آخره خمسه عشر شهرا سته أشهر یقاتل فیها فإذا ملک الکور الخمس ملک تسعه أشهر و لم یزد علیها یوما[۴]

بررسی سند

روات این حدیث را از اول تا آخر بررسی کردم حتی یک نفر که در این روایت مخدوش باشد نیست در مورد ابن عقده و ابن رمانه هر دو ثقه هستند و در معجم رجال[۵] آمده و ثعلبه بن میمون هم درکتاب مامقانی[۶] بحث مفصل او آمده و ثقه است و عیسی بن اعین هم که شأن او مشخص است.

ابن عقده با ابن حماد فرق دارد او با اینکه زیدی است اما نجاشی فرموده: «هذا رجل جلیل فی اصحاب الحدیث و…. وذکره اصحابنا لاختلاطهم ومداختله ایاهم و ع….ثقته وامانته » و نعمانی هم در مقدمه از او تعریف کرده و می‌فرماید «و فی الرجال و الحدیث.. »[۷].

در مورد ابن فضال به قاموس ج ۳ ص ۳۱۷ مرحوم نجاشی از ابن شاذان راجع به او نقل کرده که در مسجد النبی بودم و در جلسه درس صحبت از شخصی شد که…[۸] و اعبد ما رایناو سمعنا…. وتجی الطیر فیقع علیه…. و ان الوحش ترعی حوله….. ». که جلیل القدر وثقه هستند

نفر بعدی ثعلبه بن میمون است «من اصحاب الکاظم » نجاشی «کان وجها من اصحابنا فقیها لغویا راویا و کان حسن العمل کثیر العباده و الزهد » علامه حلی «کان معدودا فی علماء فی هذه الاصابه….. و به گونه‌ای نماز وتر می­خواند که هارون مجذوب او شد و….. ان خیارنا بالکوفه»

بررسی دلالت

چون سند روایت هیچ مشکلی ندارد محور می‌تواند باشدحال اگر خروجش اول رجب باشد ومدت آن از اُفول تا غروب ۱۵ ماه باشد و مدت خونریزی وسفاکی آن ۶ ماه باشد که بعد از آن ۹ ماه حکومت می‌کند که یک روز هم برآن اضافه نمی شودبا ظهور امام زمان در روز جمعه در عاشورا چگونه قابل جمع است. البته باید مضمون این روایت را با روایات ظهور امام در محرم ودر روز عاشورا جمع وتوجیه کرد؟ .

روایت بیست و چهارم

در این روایت هم اشاره به مدت حکومت سفیانی شده «انما فتنته حمل امرأه». آیا منظور حکومت و یا اقتدار اوست و یا به معنای امتحان مردم در حکومت اوست و روایت از جهت سندمشکل ندارد.

«اتقوا الله و استعینوا على ما أنتم علیه بالورع……..و کفى بالسفیانی نقمه لکم من عدوکم و هو من العلامات لکم مع….»[۹]

بررسی سند

این روایت از جهت سند مشکلی ندارد اگر چه به محکمی روایت قبلی نیست.

احمد بن محمد که همان ابن عقده است وگفتیم مشکلی ندارد علی بن الحسن التیملی که حسن ابن فضال می‌باشد که در روایت قبلی بررسی شد وبسیار جلیل القدر وثقه می‌باشد.حسن ابن محبوب وابی ایوب خزاز هم ثقه هستند و در محمد ابن مسلم هم بحثی نیست.

بررسی دلالت

«کفى بالسفیانی نقمه[۱۰] لکم…….»: سفیانی عذاب است ولی (نفمه لکم) دارد نه (نقمه علیکم) یعنی مدتی این جنگ یا در گیری بین خودشان است وسفیانی عذاب الهی بر علیه دشمنان شماست و ازدشمنان شما انتقام می‌گیرد واین یکی از علامات ظهور است واین فاسق اگرخروج کرد تا یکی دو ماه برای شما مشکلی نیست و بین خودشان مشکل است و جمع زیادی از دشمنان به دست خودشان کشته می‌شوند واین نقمت به نفع شما وبعضی از یاران است.پرسیدند: بعد از مدتی که متوجه ما می‌شود چه کار کنیم آیا محل امنی است یا نیست؟ امام فرمود: مردان و جوانان خودشان را مخفی کنند چون سفیانی حرص[۱۱] بر خونریزی وکینه[۱۲] نسبت به اهل بیت و شما دارد و سفیانی بر شما کاری ندارد.بعد گفتند: مردان کجا فرار کنند و بروند امام فرمود: مردان به سوی مدینه ومکه وبه مناطقی که تحت سلطه سفیلنی نیست بروند، به مدینه هم نروید چون آنجا هم امن نیست بلکه به مکه بروید آنجا محل تجمع یاران امام زمان { (۳۱۳) نفر}است[۱۳] بعد امام فرمودند: «انما فتنته حمل امرأه تسعه اشهر ولا یجوزها» آیا منظور حکومت و یا اقتدار اوست و یا به معنای امتحان مردم در حکومت اوست {که شاهد مثال ما اینجاست}که فتنه وحکومت او تسعه اشهر (۹ماه) طول میکشد.».

پس روایت اول که هیچ مشکل سند نداشت مدت حکومت را نه ماه می‌دانست و این روایت هم مثل او از جهت دلالت و سندمشکل ندارد وبا یکدیگر تعارضی ندارند

روایت سوم فردا ان شاءالله

[۱]. احادیث به این مضمون و تحوّلهایی گه در ماه رجب انجام می شود.در معجم احادیث المهدی، ج۲، ص۲۸۵ و ج۴، ص۷۸ و ج۴، ص۱۴۸ و ج۷، ص۲۵۴

[۲] معجم احادیث المهدی، ج۵، ص۱۹۰ به نقل از غیبت طوسی، ص۴۴۹ و بحارالانوار، ج۵۲، ص۲۱۵ و اثباهالهداه، ج۳، ص ۷۲۹

[۳].ببینید که چقدر علماء دقیق بودند ودقت نظر داشتنداز کلمه (ایهام،تشکیک)چقدر مطلب استفاده می شود شیخ حر عاملی که کتابهیش امروزمحور درس فقه است وکتابهای زیادی مثل اثبات الهداه را نوشته است بااینکه ایشان مشغله های بسیاری داشته و ایشان مرجع تقلید شرق وخراسان بوده است.سه قصه در آخرکتاب جلد سوم (اٍثباه الهداه) آورده حتماً بخوانید تا بفهمید که ایشان چقدر توفیقات داشته اند ومورد تأیید امام زمان بوده‌اند.

[۴]. الغیبهللنعمانی، ص۳۰۰

[۵]. ج۱۷، ص۲۶۸

[۶]. مامقانی، ص۳۹۲

[۷].ابن عقده که اکثر احادیث ما از ایشان میباشد جایگاه علمی وشخصیت بزرگی دارد اگر چه جزئ جارودیه بوده نجاشی می گوید حشر ونشر با علمائ شیعه داشته وهمه کتب شیعه را دیده بود و کتابهای زیادی هم در شیعه نوشته است بطوریکه می گوید ۱۲۰۰۰۰ حدیث با سند حفظ هستمو ۳۰۰۰۰۰ حدیث در دسترس دارم(شخصیت ایشان را در سیر أعلام النبلا نگاه کنید به ریزهکاریهای سند هم آگاه بوده است

[۸] در جلسه درس صحبتی از شخصی شد که در آن منطقه نظیر آنرا ندیده ایم ایشان به صحرا میرود ومشغول عبادت می شود و به سجده طولانی می رود بطوریکه پرندگان وحیوانات درنده کنار او میآیند وحتی راهزنها به او کاری ندارندو………..»

[۹]. – حدثنا أحمد بن محمد بن سعید بن عقده قال حدثنا علی بن الحسن التیملی فی صفر سنه أربع و سبعین و مائتین قال حدثنا الحسن بن محبوب عن أبی أیوب الخزاز عن محمد بن مسلم قال سمعت أبا جعفر الباقر ع یقول اتقوا الله و استعینوا على ما أنتم علیه بالورع و الاجتهاد فی طاعه الله فإن أشد ما یکون أحدکم اغتباطا بما هو فیه من الدین لو قد صار فی حد الآخره و انقطعت الدنیا عنه فإذا صار فی ذلک الحد عرف أنه قد استقبل النعیم و الکرامه من الله و البشرى بالجنه و أمن مما کان یخاف و أیقن أن الذی کان علیه هو الحق و أن من خالف دینه على باطل و أنه هالک فأبشروا ثم أبشروا بالذی تریدون أ لستم ترون أعداءکم یقتتلون فی معاصی الله و یقتل بعضهم بعضا على الدنیا دونکم و أنتم فی بیوتکم آمنون فی عزله عنهم و کفى بالسفیانی نقمه لکم من عدوکم و هو من العلامات لکم مع أن الفاسق لو قد خرج لمکثتم شهرا أو شهرین بعد خروجه لم یکن علیکم بأس حتى یقتل خلقا کثیرا دونکم فقال له بعض أصحابه فکیف نصنع بالعیال إذا کان ذلک قال یتغیب الرجال‏ منکم عنه فإن حنقه ( غیظ و کینه) و شرهه ( حرص بر خونریزی) إنما هی على شیعتنا و أما النساء فلیس علیهن بأس إن شاء الله تعالى قیل فإلى أین مخرج الرجال و یهربون منه فقال من أراد منهم أن یخرج یخرج إلى المدینه أو إلى مکه أو إلى بعض البلدان( از حاکمیت او خارج شوید) ثم قال ما تصنعون بالمدینه و إنما یقصد جیش الفاسق إلیها و لکن علیکم بمکه فإنها مجمعکم ( یاران و ۳۱۳ نفر مکه می‌آیند) و إنما فتنته حمل امرأه تسعه أشهر و لا یجوزها إن شاء الله » ( الغیبهللنعمانی، ص۳۰۱ )

[۱۰].نقمه :عذاب (المکافأه بالعقوبه. لسان العرب، ج۱۲، ص۵۹۰)

[۱۱].شرهه:اسوأ الحرص،غلبه الحرص(لسان العرب )

[۱۲].حنق: غیظ (لسان العرب،ج۱۰،ص۶۹)

[۱۳].چون قبلا ً گفتیم که «حدث بین المسجدین»که در مدینه است که خسف دجال یا سفیانی یا هر دو است

.

.

.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *