a239562a59d4c1f9e8daf70f0bf9e3a9_XL

تصویر تزئینی

.

برگزارى جشن‌ها در روز عاشورا مثل عید، روز شادى و شادمانى از بدعتهاى اوباش بنى امیّه و کارگزاران آنها مثل حجاج بن یوسف لعنه اللّه علیه و همفکرانشان از قبیل حاکمان بنى ایّوب، مى‌باشد…

.

نویسنده: نجم الدین طبسی

.

از لابلاى تاریخ و از تصریحات وقایع‌نگاران بدست مى‌آید که، برگزارى جشن‌ها در روز عاشورا مثل عید، روز شادى و شادمانى از بدعتهاى اوباش بنى امیّه و کارگزاران آنها مثل حجاج بن یوسف لعنه اللّه علیه و همفکرانشان از قبیل حاکمان بنى ایّوب، مى‌باشد؛ همچنان‌که به این جریان مقریزى در «الخطط»، و ابو ریحان بیرونى در «الآثار الباقیه»، تصریح نمودند که بنى امیّه لعنه اللّه علیهم در این روز لباس جدید مى‌پوشیدند و خود را آراسته و سرمه به چشم مى‌کشیدند و به یکدیگر تبریک مى‌گفتند. . . و تا حکومت آنان برقرار بود، این‌گونه از مراسم اجرا مى‌شد. . . و حتى با زوال سلطنت آنها، آثار جشن‌هاى روز عاشورا تا به امروز در بعضى از بلاد اسلامى باقى مانده است بعضى دیگر اضافه کردند که: بنى امیّه روز اوّل ماه صفر را براى خود عید قرار مى‌دادند چرا که در این روز، سر حسین علیه السلام را به شام آوردند. [۱]

.

١. ابو ریحان مى‌نویسد: مردم روز عاشورا را بزرگ مى‌شمردند، تا اینکه شهادت حسین بن علىّ بن ابى طالب و اصحاب وى، در این روز به وقوع پیوست، که بر حسین و یارانش جنایاتى وارد ساختند که هیچ امتى با شریرترین مخلوق، چنین اعمالى را انجام نمى‌دهد. آنان حسین و اصحابش را با زبانى تشنه به شهادت رساندند و سرهایشان را بر نیزه کرده و بر اجساد پاکشان اسب تاختند، لذا مردم این روز را بدیمن مى‌شمارند.

.

امّا بنى امیّه در این روز، لباس نو به تن کرده و خود را آراسته، سرمه به چشم کشیده و به یکدیگر تبریک مى‌گفتند و در این روز، ولیمه و مهمانى مى‌دادند. و با شیرینى‌ها و نقل و نبات از مهمانان پذیرائى مى‌نمودند که این مراسم در آن ایام در میان مردم شایع بوده و بعد از زوال سلطنت آنان، آثارش باقى ماند. اما شیعه، روز عاشورا را در نوحه و گریه بخاطر کشته شدن سیّد الشهداء، به سر مى‌بردند، و عزادارى بر حسین علیه السلام را در شهر مدینه و سایر شهرها، علنى برپامى‌کردند، و در این روز، خاک قبر حسین را در کربلا زیارت مى‌نمودند و به همین جهت عامّه مردم از نو کردن ظروف و اثاث منزل در روز عاشورا، کراهت داشتند.[۲]

.

٢. مقریزى در کتاب الخطط مى‌نویسد: وقتى خلفاء فاطمى بر مصر، تسلّط پیدا نمودند، با فرارسیدن عاشورا، بازارها را تعطیل مى‌نمودند، و جماعتى بزرگ از مردم که به گروه حزن نامیده مى‌شدند، به عزادارى مى‌پرداختند و شتر قربانى مى‌نمودند و تا سایه ی حکومت فاطمیون در مصر، گسترده بود، همین مراسم ادامه داشت، امّا با سرنگونى حکومت فاطمى در مصر و تشکیل دولت بنى ایّوب، حاکمان آنان، روز عاشورا را، روز شادمانى قرار داده و در این روز براى خانواده‌هاى خود، اموالى را تهیّه مى‌نمودند و ظروف منزل را نو کرده، سرمه به چشم مى‌کشیدند و به حمّام مى‌رفتند، که مطابق عادت شامى‌ها که حجاج لعنه اللّه علیه در زمان عبد الملک بن مروان لعنهما اللّه تعالى پایه‌گذارى کرده بود، عمل مى‌کردند تا به این وسیله بینى شیعه علىّ بن ابى طالب کرّم اللّه وجهه را به خاک مالند. چرا که شیعه، روز عاشورا را به خاطر کشته شدن حسین بن على علیهما السلام روز عزا و مصیبت مى‌دانستند.

.

مقریزى در ادامه مى‌گوید: ما امروزه باقى مانده اعمال بنى امیه لعنهم اللّه تعالى که این روز را، روز شادمانى و جشن قرار مى‌دادند، شاهد هستیم.[۳]

.

٣. مصاحب در دائر المعارف مى‌گوید: همیشه در تونس و مراکش و لیبى، روز عاشورا، روز شادمانى بوده در این روز مردم مراسم خاصّى برپاکرده و به زیارت قبور مى‌روند و حلقه‌هایى از آتش درست کرده، و از آن مى‌پریدند و سپس حلقه‌ها را در نهرها مى‌انداختند و نیز اعمال دیگرى انجام مى‌دادند که از بربرها به ارث برده بودند.

.

بنابراین آنچه که از کلمات مقریزى و دیگران به ذهن تبادر مى‌کند این است که: قرار دادن روز عاشورا به عنوان روز عیدو سرمه کشیدن و آراستن خود و برپانمودن مراسم شادیه مگى از بدعتهاى خبیثانه ی شجره ی خبیثه و ملعونه ی اموى مى‌باشد، به طورى که حجّاج بخاطر تأسى به سروران اموى خویش، اصرار زیادى بر اقامه ی جشن و سرور در روز عاشورا می نمود و وی شخصی است که از عدم حضورش در کربلاء، تأسف مى‌خورد. تأسف از اینکه چرا خود متولّى ریختن خون سیّد شباب اهل بهشت، حضرت حسین بن على علیهما السلام، نشد. اما بعضى از عاداتى که مصاحب در دائر المعارف آورده. و کراجکى نیز آن را نقل کرده، برگرفته از بربرها بود که اراذل و اوباش بنى امیّه براى تکمیل شادى و سرور خود در روز عاشورا، در آداب خود وارد کردند، تا شاهدى باشد بر اینکه ریشه‌هاى شجره ملعونه به کجا منتسب است.

.

۴. کراجکى مى‌نویسد: کار مردم شگفت‌انگیز هست، از یک طرف ادعاى دوستى و محبّت با اهل بیت علیهم السّلام دارند و از طرف دیگر، در روزى که حسین علیه السلام، دچار مصائب گردید، اعمالى از قبیل، اعطاى صدقه و انفاق و بخشش بر مستمندان، و خریدن نمک یک سال بخاطر متبرک بودن این روز، پوشیدن لباسهاى رنگارنگ و فخر نمودن به یکدیگر، استفاده از بوهاى خوش، و در اجتماع به همدیگر دست مى‌دهند و این روز را تبریک مى‌گویند، و در این روز به مهمانى رفته و ضیافت فراوانى برپامى‌کنند. و از اینکه توانستند، به جشن در این روز بپردازند، خداوند را شکر مى‌نمایند. و دلیلشان این است که این روز از قبیل سایر روزها نیست بلکه روزى مخصوص هست که مناقب زیادى در آن به وقوع پیوست و ادّعا مى‌کنند که در چنین روزى خداوند، توبه آدم را پذیرفت.

.

حال چطور هست که حق آدم در این روز باید اداء گردد و به جشن و شادى پرداخت ولى حق سیّد اولین و آخرین محمّد خاتم صلّى اللّه علیه و آله و سلّم که در مصیبت نوه و فرزند و ریحانه و نور چشمش و اهل بیتش که اسیر شده و مورد هتک حرمت قرار گرفتند، نباید اداء گردد؛ پس برخیز و در این روز با حزن و اندوه بسر ببر و اعمال آن را به نحو کامل انجام ده و کاش فرزندان، کینه‌هاى پدران خود را به ارث نمى‌بردند.[۴]

.

۵. زین الدین حنفى مى‌گوید: روایت شده که عاشورا روز زینت است که میعاد موسى علیه السّلام با فرعون در همین روز بود. و نیز روایت شده که در این روز موسى علیه السّلام پارچه‌اى از کتّان مى‌پوشید و با سنگ سرمه، به چشم سرمه مى‌کشید. و یهود اهل مدینه و خیبر در زمان رسول خدا صلّى اللّه علیه و آله و سلّم این روز را عید مى‌گرفتند و به همین عمل، عرب جاهلى، اقتداء و تأسّى مى‌کرد و در همین روز، پرده بر روى کعبه مى‌انداختند. لکن در شریعت ما، خلاف آن وارد شده است. در صحیحین از ابو موسى روایت شده که: روز عاشورا، روزى هست که یهود آن را با عظمت مى‌شمارد و لذا، عید قرار داده است؛ پس شما این روز را روزه بدارید. و در روایتى مسلم نقل کرده: روز عاشورا روزى هست که یهود خیبر آن را بزرگ شمرده و عید قرار می دادند و زنانشان لباس‌هاى نو پوشیده و خود را بزرگ مى‌نمایند. و رسول خدا صلّى اللّه علیه و آله فرمود: این روز را روزه بدارید.

.

۶. سقّاف مى‌نویسد: ماکیاولى کتابى نوشت که نامش را الامیر گذاشت. که در آن ویژگى‌هاى یک سیاستمدار را برشمرد، در جائى از این کتاب آمده که: هدف وسیله را توجیه مى‌کند. بر این اساس براى حاکم سیاسى جایز هست که تلاش کند و از هر وسیله‌اى استفاده نماید تا حادثه کربلاء را دفن کند. هر چند این عمل با دین و اخلاق منافات داشته باشد اما چون در راه خاموش کردن شعله عاشورا و دفن قضیّه کربلا هست، اشکال ندارد. لذا مى‌بینیم که حکمرانان ستمگر، شروع به جعل اخبار کرد.

.

و این احادیث را به جدّ حسین علیه السلام یعنى پیامبر اسلام به دروغ نسبت دادند، امّا چون جاعلین زیاد بودند و روش‌هاى متفاوتى در جعل حدیث به کار بردند، اخبار متناقض و متضارب در آمد، لذا این اخبار با همه ی کثرتش نتوانست قضیّه کربلاء را دفن کند، و حادثه ی هولناک کربلاء، به همان صورت واقعى‌اش باقى ماند که باید گفت این حادثه قضیّه‌اى بزرگ مى‌باشد که ریختن خون حسین علیه السلام را حلال شمردند.

.

شریف رضى رضوان اللّه تعالى علیه در وصف حادثه هولناک کربلاء مى‌گوید:

کانت مآتم بالعراق تعدّها                                امویّه بالشام من اعیادها

جنایتى که در عراق رخ داد، اموى‌ها آن را در شام جزء عید و جشنهاى خود مى‌شمارند

جعلت رسول اللّه من خصمائها                        فلبئس ما ادّخرت لیوم معادها

که با این عمل، رسول خدا را از جمله دشمنان خود قرار دادند و بد چیزى براى معاد خود ذخیره کردند

نسل النّبى على صعاب مطیّها                       و دم النبىّ على رءوس صعادها.

نسل پیامبر زیر فشار اسبان بنى امیّه قرار گرفت و خون پیامبر بر روى بلندى ریخته شد.

.

معاویه عاشورا را روز عید اعلان نمود.

.

از جمله چیزهائى که تأیید مى‌کند اعلان عاشورا به عنوان عید از بدعتهاى بنى امیه لعنهم اللّه تعالى هست، روایتى هست که بیان کند معاویه لعنه الله تعالى از روز عاشورا به عید تعبیر نموده است.

.

درحالى‌که نه از پیامبر گرامى صلّى اللّه علیه و آله و سلّم و نه از صحابه آن حضرت، چنین تعبیرى نرسیده است. البته صحابى اموى یا کسانى که محبّت آل امیّه را در دل داشتند و یا تابع شرع یهود بودند، از عاشورا تعبیر به عید نمودند:

.

١. عبد الرزاق از ابن جریج نقل مى‌کند که وى گفته است: یحیى بن محمد بن عبد اللّه صیفى ، به من خبر داده که عمرو بن ابى یوسف-برادر بنى نوقل-به او خبر داد: درحالى‌که معاویه بر روى منبر بود، از او شنید که مى‌گفت: روز عاشورا، روز عید است پس کسى که این روز را روزه بگیرد، روزه‌اش را گرفت و کسى که روزۀ این روز را ترک کند، حرجى بر او نیست.

.

با توجه به این عبارت، مشخص مى‌شود که معاویه لعنه اللّه علیه اوّلین کسى هست که بر روز عاشورا، صفت عید اطلاق نموده است. و به نظر مى‌آید، مخصوصا معاویه و بنى امیه همگى، انتظار داشتند که مقتل حسین شهید علیه السلام در این روز به وقوع بپیوندد. چرا که اینان عنایت خاصى به خبرهاى که پیامبر صلّى اللّه علیه و آله و سلّم و على علیه السلام در مورد جنگهاى خونین و فتنه‌ها، گزارش داده بودند، داشتند که در میان اخبار جنگهاى خونین، روایات زیادى پیرامون مقتل امام حسین علیه السلام وجود داشت، و مشخص شده بود که آن امام همام علیه السلام در چه زمانى و در چه زمینى به شهادت خواهند رسید.

.

گاهى در بعضى از کتابها مى‌نویسند که بر طبق برخى از نصوصى که به پیامبر نسبت مى‌دهند، آن حضرت عاشورا را عید نامید. از ابو هریره نقل شده که رسول خدا صلّى اللّه علیه و آله و سلّم فرمود: عاشورا عید پیامبر قبل از شما بود پس این روز را شما روزه بگیرید. امّا باید گفت: اوّلا در سند روایت ابراهیم هجری واقع شده است که دانشمندان علم حدیث او را تضعیف نمودند. و همچنان‌که هیثمى گفته، افرادى چون:ابن عیینه و یحیى بن معین و نسائى، وى را قبول ندارند.

.

ثانیا: حافظ زین الدین حنبلى، این روایت را از هجرى نقل کرده ولى در روایت کلمه ی عید وجود ندارد. که روایتش این است: عاشورا را انبیاء روزه مى‌گرفتند پس شما-هم- این روز را روزه بدارید.

.

ثالثا: به رغم جستجو و مراجعه به احادیث، به روایتى خبر از روایت هجرى دسترسى پیدا ننموده‌ام که از روز عاشورا تعبیر به عید کرده باشد، که شبهه ی جعلى بودن حدیث هجرى را تقویت مى‌کند و یا این احتمال وجود دارد که در حدیث دست برده شد. اما به هر حال، هجرى نزد علماى فن رجال ضعیف است؛ بله بخارى حدیثى نقل کرده که مضمونش این است:

.

روز عاشورا را یهود عید مى‌شمردند.

 .

رابعا: توصیف عاشورا به عید، در زمان انبیاى گذشته، ملازم با این نیست که در زمان پیامبر بزرگوار هم، عید شمرده شده است.[۵]

.

 


[۱] .کتاب الحضاره الاسلامیه، ج۱،ص۱۳۷٫

[۲] .الکنی والالقاب، ج۱،ص۴۳۱؛ نگاه شود: عجایب المخلوقات با حاشیه ی حیاه الحیوان نوشته ی دمیری، ج۱،ص۱۱۴و ج۳، ص۱۰۴٫

[۳] . الخطط، ج۲، ۳۸۵؛ الکنی والالقاب، ج۱،ص۴۳۱؛ الحضاره الاسلامیه، ج۱،ص۱۳۷؛ دائره المعارف بستانی.

[۴] .التعجب، ص۱۱۵٫

[۵] .صوم عاشوراء بین السنه والبدعه الامویه، نجم الدین طبسی، ص۱۳۵٫

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *