IMG_1161.

.

.

.

———————————————————————————————————————————————

اذان و اقامه گفتن در گوش نوزاد بنا بر روایات

.

نخستین کاری که پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) و ائمه (علیهم السلام) پس از تولد فرزند انجام می دادند، این بود که در گوش راست او اذان و در گوش چپ او اقامه می گفتند. امام سجاد (علیه السلام) می فرماید:
.
هنگامی که امام حسین (علیه السلام) متولد شد، پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) در گوش او اذان گفت (۱).
.
همچنین در روایتی دیگر آمده است:
.
هنگامی که امام حسن (علیه السلام) متولد شد پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) در گوش او اذان گفت (۲).
.
نجمه، مادر امام رضا (علیه السلام) نیز می گوید:
.
وقتی حضرت رضا (علیه السلام) متولد شد، امام کاظم (علیه السلام) در گوش راست او اذان و در گوش چپ اقامه گفت (۳).
.
امیرمؤمنان علی (علیه السلام) نیز می فرماید:
.
هنگامی که زایمان حضرت زهرا (علیهاالسلام) فرا رسید، پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) به اسماء بنت عمیس و ام سلمه فرمود:
.
بر بالین حضرت فاطمه (علیهاالسلام) حاضر شوید و وقتی فرزند متولد شد، در گوش راست او اذان و در گوش چپ او اقامه بگویید؛ زیرا اگر چنین کنید، از شیطان در امان خواهد بود (۴).
.
در این باره روایات فراوان دیگری نیز آمده است که معصومان (علیهم السلام) در زندگی خویش چنین شیوه ای داشتند و به دیگران نیز سفارش می کردند که این گونه عمل کنند.
.
در اینجا ممکن است بپرسید: آیا این عمل، در کودک تأثیری نیز باقی می گذارد یا اینکه آداب و سننی است که والدین با عمل به آن کسب ثواب می کنند؟ در پاسخ باید گفت:
.

اولاً

در برخی روایات آثار تربیتی و همچنین آثار جسمی و روحی دیگری نیز برای این عمل بیان شده است؛ از جمله محفوظ ماندن از جنون، پیسی، غش، که برای اطلاع بیشتر می توان به آن روایات مراجعه کرد.(۵)
.
براساس این روایات، اذان و اقامه گفتن در گوش نوزاد، موجب آرامش روحی کودک و ایمنی وی از شیطان، جنون و پیسی می شود. البته اذان هرجا گفته شود، شیطان از آنجا دور می شود؛ از این روست که برای کودکان نیز سفارش شده است. سلیمان الجعفری می گوید از امام رضا (علیه السلام) شنیدم که می فرمود:
.
أذن فی بیتک فانه یطرد الشیطان و یستحب من أجل الصبیان (۶)؛ در خانه ات اذان بگو که موجب دوری شیطان می شود و برای کودکان پسندیده است.
.

ثانیاً

.
این عمل، از نظر علمی نیز توجیه پذیر است. پژوهشگران اثبات کرده اند که کودکان نه تنها در روزهای اول تولد گفته های ما را می شنوند و در ذهن خود ضبط می کنند، بلکه پیش از تولد نیز از صدای قلب و حرکت غذا در روده و معده مادر و حتی صداهای بیرونی مثل صدای پدر و مادر و اطرافیان اثر می پذیرند و نسبت به آن صداها شناخت پیدا می کنند و بعد از تولد با آنها مأنوس خواهند بود.
.
یکی از علل آرامش فرزند، هنگامی که مادر او را در آغوش می گیرد، انس با صدای قلب مادر در رحم است. ویلیام سیرز در این باره می گوید:
.
با کودک صحبت کنید و برایش آواز بخوانید. برای کودکی که در رحم دارید خاطره های خوش ایجاد کنید. بررسی ها نشان داده است که کودکان بعدها به صداهای آشنایی که در دوران زندگی در رحم مادر شنیده اند، و به صدای کسانی که با آنها صحبت کرده اند و برایشان آواز خوانده اند، عکس العمل نشان داده اند. نوزادان به صدای پدرانشان – اگر قبل از تولد با آنها صحبت کرده باشند – بیشتر توجه می کنند و آوازهایی را که مادر در ماه های زندگی در زهدان برای آنها خوانده است، آسان تر یاد می گیرند (۷).
.
همچنین «در یک آزمایش، ۵ تا ۶ هفته آخر بارداری، برای تعدادی از کودکان نوار سرودی که مادرشان خوانده بود، روزی دوبار پخش شد. پس از تولد، کودکان ترجیح می دادند که این سرود را از مادرشان بشنوند تا سرودی دیگر، هر چند آن را هم مادرشان می خواند. در آزمایشی دیگر، کودکان ترجیح می دادند به سرودی که مادرشان خوانده است، گوش دهند تا سرودی که شخص دیگری خوانده است. این هم به دلیل آن است که قبلاً با صدای مادر آشنا بودند. (۸)
.
 .

تأثیر تربیتی اذان و اقامه گفتن

.
بنابراین، اذان و اقامه گفتن در گوش کودک از سه جهت می تواند تأثیر تربیتی داشته باشد:
نخست
تأثیرات جسمی و ایمنی از بیماری هایی که ممکن است کودک به آنها دچار شود.
دوم
تأثیرات معنوی و آرامش روحی که با دوری شیطان برای کودک حاصل می شود. سوم، تأثیرات آموزشی که کودک با مفاهیم اعتقادی و مذهبی آشنا می شود و در آینده به این مفاهیم انس و علاقه بیشتری پیدا کی کند.
 
خلاصه مبحث
در سیره معصومان (علیهم السلام) آداب و سنت هایی یافت می شود که از آغاز تولد فرزند تا روز هفتم به آنها عمل می نمودند.
اقدام به این آداب، زمینه های مساعد تربیت را در فرزند به وجود می آورد.
.
اذان و اقامه گفتن در گوش فرزند از سه جهت آثار تربیتی دارد:
.
اول تأثیرات جسمی و ایمنی از بیماری ها
دوم، تأثیرات معنوی و آرامش روحی
سوم، آشنایی با مفاهیم اعتقادی و مذهبی.
.
——————————————————————————————————————————————-
 
پی نوشت ها :
۱) مجلسی، ۱۴۰۳، ج ۴۳، ص ۲۴۰
۲) همان، ج ۱۰۴، ص ۱۲۳
۳) حر عاملی، ۱۳۶۷، ج ۱۵، ص ۱۳۸
۴) إربلی، ۱۴۰۵، ج ۲، ص ۱۴۸
۵) حر عاملی، ۱۳۶۷، ج ۱۵، ص ۱۳۷ ؛ مروا القابله او بعض من یلیه ان یقیم الصلاه فی اذنه الیمنی فلا یصیبه لمم و لا تابعه ابداً. و نیز ر. ک: نوری، ۱۴۰۸، ج ۱۵، ص ۱۳۷؛ متقی، ۱۴۰۹، ج ۱۵، ص ۴۵۷؛ هیثمی، ۱۴۰۸، ج ۴، ص ۵۹٫
۶) کلینی، ۱۳۶۵، ج ۳، ص ۳۰۸
۷) سیرز، ۱۳۶۹، ص ۲۰
۸) هترینگتون، ۱۳۷۳، ج ۱، ص ۲۱۲ (در این زمینه همچنین می توانید ر. ک: رفعت، ۱۹۹۱)
0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *