.

فایل صوتی جلسه دهم:

.

images1

.

.

جلسه دهم ـ ۱۵/ ۷ /۹۱

بسم الله الرحمن الرحیم ـ الحمد لله رب العالمین وصلی الله علی محمد وآله الطاهرین سیما امام زماننا روحی وارواح من سواه لتراب مقدمه الفداه.

.

مقدمه

بحث ما راجع به روایات رجعت معصومین: است که تا کنون چندین روایت در این زمینه نقل کردیم. بعضی رجعت ائمه را برای تشکیل حکومت – خصوصاً رجعت امیرالمؤمنین – دانسته و گویا حکومت امام زمان را  مقدمه‌ای برای حکومت ائمه دیگر می‌دانند و بعضی هم اصل رجعت ائمه: را مورد تردید قرار داده و روایات در این زمینه را مورد تشکیک و اشکال قرار می‌دهند. به همین جهت ما در مقام بررسی چنین روایاتی از نظر محتوا و سند برآمدیم تا؛

.

اولا: تعداد روایات وارده‌ی مربوط به رجعت ائمه و معصومین، مشخص گردد

ثانیا: صحیح السند بودن و یا مشکلات سندی چنین روایاتی، معلوم شود.

ثالثا: حد دلالت چنین روایاتی بیان گردد.

.

اصل رجعت پیامبر ائمه: مسلّم است هرچند انگیزه آن‌هم برای ما خیلی روشن نمی‌باشد ولی رجعت ائمه: برای تشکیل حکومت نیاز به اثبات و بررسی ادله دارد که تا کنون چنین امری برای ما ثابت نشده است.(زیرا چند روایت مربوط به تشکیل حکومت معصومین هم مشکل سندی داشت و هم تاب مقاومت در برابر روایات متعددی که امام زمان را در رأس حکومت می‌داند،ندارد) اکنون به بررسی روایات دیگر می‌پردازیم.

.

روایت ششم

.

«و قوله تعالى‏ ذَرْنِی وَ مَنْ خَلَقْتُ وَحِیداً وَ جَعَلْتُ لَهُ مالًا مَمْدُوداً وَ بَنِینَ شُهُوداً وَ مَهَّدْتُ‏ لَهُ‏ تَمْهِیداً ثُمَّ یَطْمَعُ أَنْ أَزِیدَ کَلَّا إِنَّهُ کانَ لِآیاتِنا عَنِیداً»[۱]

.

(مرا با کسى که او را خود به تنهایى آفریده‏ام واگذار! همان کسى که براى او مال گسترده‏اى قرار دادم، و فرزندانى که همواره نزد او (و در خدمت او) هستند، و وسایل زندگى را از هر نظر براى وى فراهم ساختم! باز هم طمع دارد که بر او بیفزایم! هرگز چنین نخواهد شد چرا که او نسبت به آیات ما دشمنى مى‏ورزد!)

.

 تأویله جاء فی تفسیر أهل البیت:

رَوَاهُ الرِّجَالُ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ یَزِیدَ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع‏ فِی قَوْلِهِ عَزَّ وَ جَلَ‏ ذَرْنِی وَ مَنْ خَلَقْتُ وَحِیداً قَالَ یَعْنِی بِهَذِهِ الْآیَهِ إِبْلِیسَ اللَّعِینَ خَلَقَهُ وَحِیداً مِنْ غَیْرِ أَبٍ وَ لَا أُمٍّ(یعنی به این آیه ابلیسِ لعنت شده، تنها بدون پدر و مادر خلق شد (وَ قَوْلُهُ‏ وَ جَعَلْتُ لَهُ مالًا مَمْدُوداً یَعْنِی هَذِهِ الدَّوْلَهَ إِلَى یَوْمِ الْوَقْتِ الْمَعْلُومِ یَوْمِ یَقُومُ الْقَائِمُ‏

.

.(وفرموده خداوند: و دارایی بسیار به او بخشیدم‏، یعنی این دولت تاروز وقت معلوم است.روزی که قائم علیه السلام قیام میکند  (.وَ بَنِینَ شُهُوداً وَ مَهَّدْتُ لَهُ تَمْهِیداً ثُمَّ یَطْمَعُ أَنْ أَزِیدَ کَلَّا إِنَّهُ کانَ لِآیاتِنا عَنِیداً یَقُولُ مُعَانِداً لِلْأَئِمَّهِ یَدْعُو إِلَى غَیْرِ سَبِیلِهَا وَ یَصُدُّ النَّاسَ عَنْهَا وَ هِیَ آیَاتُ اللَّهِ» [۲] (و پسرانی آماده [به خدمت‏، دادم‏] و برایش [عیش خوش‏] آماده کردم‏. باز [هم‏] طمع دارد که بیفزایم‏. ولی نه‏، زیرا او دشمن آیات ما بود.شیطان می‌گوید:[ به دلیل] دشمنی با امامان، به غیر راهشان دعوت می‌کنند و مردم را از آن منع می‌کنند و آن آیات خداست)

.

توضیح روایت

.

از این روایت- با قطع نظر از سند – استفاده می‌شود که جریان قتل شیطان در «روز وقت معلوم» است که آن، زمان قیام حضرت قائم ۷ است و ما چندین روایت هم به این مضمون داریم.

.

منابع روایت

.

  • · اولین ناقل این روایت، شرف الدین نجفی صاحب کتاب تأویل الایات (ج۲،ص۷۳۴،ح۵) است. ایشان می‌فرماید: «جاء فی تفسیر أهل البیت : رواه الرجال عن عمرو بن شمر، عن جابر بن یزید، عن أبی جعفر  ۷»
  • البرهان، مرحوم بحرانی، ج‍۴ ص‍۴۰۲ ح‍۹ – عن تأویل الآیات
  • · حلیه الابرار، مرحوم بحرانی،  ج‍۲ ص‍۶۷۹ ب‍۴۹ – عن تأویل الآیات
  • · المحجه: ص‍۲۴۰ – عن تأویل الآیات
  • · البحار: ج‍۲۴ ص‍۳۲۵ ب‍۶۷ ح‍۴۱ – عن تأویل الآیات
  • · إلزام الناصب: ج‍۱ ص‍۱۰۱ – عن المحجه
  • · معجم‌الاحادیث المهدی۷، ج۷ ص۶۳۰

.

.

روایت هفتم

.

این روایت را سیدبن طاوس در کتاب سعدالسعود نقل می‌کند.

.

«أَنِّی وَجَدْتُ فِی صُحُفِ إِدْرِیسَ النَّبِیِّ ع عِنْدَ ذِکْرِ سُؤَالِ إِبْلِیسَ وَ جَوَابِ اللَّهِ لَهُ قالَ رَبِّ فَأَنْظِرْنِی إِلى‏ یَوْمِ یُبْعَثُونَ قَالَ لَا وَ لَکِنَّکَ مِنَ الْمُنْظَرِینَ  إِلى‏ یَوْمِ الْوَقْتِ الْمَعْلُومِ فَإِنَّهُ یَوْمٌ قَضَیْتُ وَ حَتَمْتُ أَنْ أُطَهِّرَ الْأَرْضَ ذَلِکَ الْیَوْمَ مِنَ الْکُفْرِ وَ الشِّرْکِ وَ الْمَعَاصِی وَ انْتَخَبْتُ لِذَلِکَ الْوَقْتِ عِبَاداً لِی امْتَحَنْتُ قُلُوبَهُمْ لِلْإِیمَانِ وَ حَشَوْتُهَا بِالْوَرَعِ وَ الْإِخْلَاصِ وَ الْیَقِینِ وَ التَّقْوَى وَ الْخُشُوعِ وَ الصِّدْقِ وَ الْحِلْمِ وَ الصَّبْرِ وَ الْوَقَارِ وَ التُّقَى وَ الزُّهْدِ فِی الدُّنْیَا وَ الرَّغْبَهِ فِیمَا عِنْدِی وَ أَجْعَلُهُمْ دُعَاهَ الشَّمْسِ وَ الْقَمَرِ وَ أَسْتَخْلِفُهُمْ فِی الْأَرْضِ وَ أُمَکِّنُ لَهُمْ دِینَهُمُ الَّذِی ارْتَضَیْتُهُ لَهُمْ ثُمَّ یَعْبُدُونَنِی لا یُشْرِکُونَ بی‌شَیْئاً یُقِیمُونَ الصَّلاهَ لِوَقْتِهَا وَ یُؤْتُونَ الزَّکاهَ لِحِینِهَا وَ یَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ یَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْکَرِ وَ أُلْقِی فِی تِلْکَ الزَّمَانِ الْأَمَانَهَ عَلَى الْأَرْضِ فَلَا یَضُرُّ شَیْ‏ءٌ شَیْئاً وَ لَا یَخَافُ شَیْ‏ءٌ مِنْ شَیْ‏ءٍ ثُمَّ تَکُونُ الْهَوَامُّ وَ الْمَوَاشِی بَیْنَ النَّاسِ فَلَا یُؤْذِی بَعْضُهُمْ بَعْضاً وَ أُنْزِعُ حُمَهَ کُلِّ ذِی حُمَهٍ مِنَ الْهَوَامِّ وَ غَیْرِهَا وَ أُذْهِبُ سَمَّ کُلِّ مَا یَلْدَغُ وَ أُنْزِلُ بَرَکَاتٍ مِنَ السَّمَاءِ وَ الْأَرْضِ وَ تَزْهَرُ الْأَرْضُ بِحُسْنِ نَبَاتِهَا وَ تُخْرِجُ کُلَّ ثِمَارِهَا وَ أَنْوَاعَ طِیبِهَا وَ أُلْقِی الرَّأْفَهَ وَ الرَّحْمَهَ بَیْنَهُمْ فَیَتَوَاسَوْنَ وَ یَقْتَسِمُونَ بِالسَّوِیَّهِ فَیَسْتَغْنِی الْفَقِیرُ وَ لَا یَعْلُو بَعْضُهُمْ بَعْضاً وَ یَرْحَمُ الْکَبِیرُ الصَّغِیرَ وَ یُوَقِّرُ الصَّغِیرُ الْکَبِیرَ وَ یَدِینُونَ بِالْحَقِّ وَ بِهِ یَعْدِلُونَ وَ یَحْکُمُونَ أُولَئِکَ أَوْلِیَائِی اخْتَرْتُ لَهُمْ نَبِیّاً مُصْطَفًى وَ أَمِیناً مُرْتَضًى فَجَعَلْتُهُ لَهُمْ نَبِیّاً وَ رَسُولًا وَ جَعَلْتُهُمْ لَهُ أَوْلِیَاءَ وَ أَنْصَاراً تِلْکَ أُمَّهٌ اخْتَرْتُهَا لِنَبِیِّیَ الْمُصْطَفَى وَ أَمِینِیَ الْمُرْتَضَى ذَلِکَ وَقْتٌ حَجَبْتُهُ فِی عِلْمِ غَیْبِی وَ لَا بُدَّ أَنَّهُ وَاقِعٌ أُبِیدُکَ یَوْمَئِذٍ وَ خَیْلَکَ وَ رَجِلَکَ وَ جُنُودَکَ أَجْمَعِینَ فَاذْهَبْ فَإِنَّکَ مِنَ الْمُنْظَرِینَ  إِلى‏ یَوْمِ الْوَقْتِ الْمَعْلُوم‏» [۳]

ترجمه روایت:

سید رضى الدین بن طاوس در کتاب «سعد السعود» مینویسد: من در «صحف ادریس» دیده‏ام که وقتى شیطان بخدا گفت: مرا تا روز رستاخیز مهلت بده خدا فرمود: نه تو را تا روزى که وقت آن معلوم است مهلت می‌دهم. آن روز، روزى است که: زمین را از لوث کفر و شرک و گناهان پاک می‌گردانم مردانى را براى زندگى در آن روز بر مى‏گزینم که دلهاى آنها را براى ایمان و درون آنها را با پرهیزکارى و اخلاص و یقین و تقوى و فروتنى و راستى و بردبارى و استقامت در امر دین و وفا و زهد در دنیا، و میل به آنچه من بآنها می‌دهم، امتحان کرده‏ام. آنها را داعیان مهر و ماه قرار داده‏ام، و سروران زمین می‌گردانم، و دین (اسلام) را که براى آنها برگزیده‏ام، براى آنها باقى می‌گذارم. تا آنکه مرا چنان که میباید عبادت کنند، و به من شرک نورزند. نمازها را در اوقات مخصوص بخود بپا دارند، و زکاه مال خود را بپردازند و امر بمعروف کنند، و نهى از منکر نمایند. در آن زمان امانت دارى را در روى زمین برقرار سازم که هرگز چیزى تلف نشود، و کسى از چیزى نترسد، جانوران و چهارپایان در میان مردم باشند، و به یکدیگر آزار نرسانند، و تمام جانوران زهر دار را از میان می‌برم، و اثر سم حیوانات نیش دار را، بدون اثر می‌گذارم.برکات خود را از زمین و آسمان بر آنها می‌فرستم، و زمین با گیاهان و سبزه خود نزهت گیرد، و هر درخت ثمر دارى و عطر آگینى، ثمر و عطر خود را بیرون می‌دهد. رأفت و ترحم را در دل آنها جاى دهم، بطورى که مواسات و برادرى میان آنها برقرار گردد، و آنچه دارند على السویه میان خود قسمت کنند، فقرا بى‏نیاز می‌شوند و کسى بر دیگرى برترى ندارد. و بزرگ بر کوچک ترحم می‌کند و کوچک بزرگ را محترم می‌دارد، همه متدین بدین حق (اسلام) هستند و طبق دستورات آن رفتار می‌کنند و حکم می‌نمایند. آنها دوستان من هستند که پیغمبرى چون محمد مصطفى و امام امینى مانند على مرتضى را براى (هدایت و راهنمائى) آنها برگزیدم، و آن مردم را دوستان و یاوران پیغمبرم محمد مصطفى و امینم على مرتضى قرار دادم.

اى شیطان! آن روز وقتى است[۴] که در علم غیب خودم پنهان کرده‏ام، و حتما[۵] به‌وقوع مى‏پیوندد. در آن روز تو و تمام دار و دسته و لشکرت را نابود میگردانم، فاذهب فَإِنَّکَ مِنَ الْمُنْظَرِینَ  إِلى‏ یَوْمِ الْوَقْتِ الْمَعْلُوم‏.

.

توضیح روایت

این روایت از روایاتی است که آثار صدق و قوت و متانت از آن ظاهر است و ما نیاز به بررسی سندی نداریم هرچند از نظر فنی، روایت مشکل سندی دارد ولی روایاتی هست که سطر سطر این روایت را تأیید می‌کند.از این روایت معلوم می‌شود که «یوم وقت معلوم» روز ظهور است و جریانات ابلیس به پایان می‌رسد.

.

بیان مرحوم مجلسی ذیل روایت

«بیان: أقول ظاهر أن هذه الآثار المذکوره مع إباده الشیطان و خیله و رجله لم تکن فی مجموع أیام النبی ص و أمته بل یکفی أن یکون فی بعض الأوقات بعد بعثته و ما ذلک إلا فی زمن القائم ۷ کما مر فی الأخبار و سیأتی.»[۶]

(روایات و آثاری که در نابودى شیطان و دار و دسته او ذکر شد در تمام ایام پیامبر۹ و امت او تا کنون تحقق نیافته است؛ و مسلما باید روزى بعد از برانگیخته شدن پیغمبر اسلام ۹ متحقق شود؛ و آن روز هم فقط زمان ظهور و سلطنت قائم آل محمد است چنان که در اخبار سابق گذشت و قسمتى هم خواهد آمد.)

.

از بیان علامه مجلسی استفاده می‌شود که طبق نظر ایشان هم، قتل شیطان در زمان خود امام زمان۷ است.

.

منابع روایت

 ·سعد السعود ابن طاووس، ص ۳۴ – قال فی ص ۳۲ فصل؛ فیما نذکره من صحائف إدریس علیه السلام (از صحف ادریس  نقل میکنم) وجدت هذه الصحف بنسخه عتیقه یوشک أن یکون تاریخها من مائتین من السنین بخزانه کتب مشهد مولانا أمیر المؤمنین علی بن أبی طالب علیه السلام(که این صحف را در نسخه قدیمی مربوط به دویست سال قبل در کتابخانه خطی مولایمان امیرمومنان، یافتم)  وقد ذهب أولها وآخرها (صفحات اول و آخر آن از بین رفته بود) فکان الموجود منها نحو سبعه کراسا(۷ جزء آن باقی مانده بود) وقوائمه بقالب ربع الورقه الکبیره إلى أن قال فی ص ۳۴ فصل فیما نذکره من القائمه الثامنه من الکراس الخامس من سؤال إبلیس وجواب الله بلفظ ما وجدناه

.

این متن را فقط سعد سعود نقل می‌کند و بعد از آن هم کسی جز مرحوم علامه مجلسی نقل نکرده است.

 · البحار: ج ۵۲ ص ۳۸۴ ب‍۲۷ ح‍۱۹۴ عن سعد السعود

.

نکاتی در مورد کتاب سعدالسعود

.

صاحب الذریعه در مورد کتاب سعدالسعودمی فرماید:

«سعد السعود للنفوس منضود، فیما یتعلق بأحوال القرآن من کیفیه جمعه وتألیفه وتفسیر بعض مشکلاته نقلا عن بعض التفاسیر، وهو للسید رضی الدین علی بن موسى بن طاوس الحسنی المتوفى ۶۶۴…»

کتاب سعدالسعود از سیدبن طاووس در مورد کیفیت جمع آورى قرآن و تفسیر برخى از آیات و مشکلات قرآن به نقل از تفاسیر مختلف می‌باشد.)

.

 سپس آقابزرگ، بیانی را از ابن طاوس در مقدمه کتابش ذکر می‌کند که:  «..فی أن أصنف کتابا اسمیه ” سعد السعود للنفوس منضود” من کتب وقف علی بن موسى بن طاوس، أذکر فیه من کل کتاب ملکته ووقفته بالله جل جلاله على ذکور أولادی شیئا لما یترتب على ذلک من الفوائد.. ] ثم ذکر له فوائد عشر، ثم ذکر فهرس الکتاب المرتب على بابین فی کل باب عده فصول…»[۷]

.

 (من این کتاب را براى پسرانم وقف نمودم و در آن، فهرست اسامى تمام کتاب هاى کتابخانه ام را آوردم و پس از ذکر نام هر کتاب، قسمتى از بهترین مطالب آن کتاب را ضمیمه نمودم. پس کتاب سعد السعود، گلچین و گزیده‌ای از کتب وقف شده بر فرزندان ایشان است. سید بن طاووس،در این کتاب، کاری به صحت و سقم و قوت و ضعف مطالب ندارد.)[۸]

.

.

وَ آخِرُ دَعْوانا أَنِ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمین

————————————————————————————————————————————————

[۱]. آیات ۱۱ – ۱۶ سوره مدثر

[۲]. تأویل الآیات الظاهره فی فضائل العتره الطاهره، استرآبادى، على، م. ۹۴۰ ق‏،ص: ۷۰۹‏

[۳]. سعد السعود للنفوس منضود، ص ۳۴؛ بحار الأنوار،ج‏۵۲،ص: ۳۰۹

[۴]. بعضی‌ها وقت تعیین می‌کنند و می‌گویند دوران، دوران ظهور است و علامات حاصل شده است این حرف‌ها به چه معناست؟ چرا وعده و وعید می‌دهید، چرا همان فرمایش ائمه را نمی‌گویید،کذب الوقاتون!؛ البته ما هر لحظه منتظر هستیم روز جمعه که می‌شود، توقع ظهور حضرت را داریم،ولی اینکه بگوییم،ظهورامروز و یا این ماه و یا این سال است،این خلاف است.

[۵]. اشاره به روایت:« لَوْ لَمْ یَبْقَ مِنَ الدُّنْیَا إِلَّا یَوْمٌ وَاحِدٌ لَطَوَّلَ اللَّهُ ذَلِکَ الْیَوْمَ حَتَّى یَبْعَثَ اللَّهُ فِیهِ رَجُلًا مِنْ وُلْدِی یُوَاطِئُ اسْمُهُ اسْمِی یَمْلَؤُهَا عَدْلًا وَ قِسْطاً کَمَا مُلِئَتْ ظُلْماً وَ جَوْراً»

[۶]. بحار الأنوار الجامعه لدرر أخبار الأئمه الأطهار ،ج‏۵۲ ، ۳۸۵،ص: ۳۰۹

[۷]. ادامه بیان سعدالسعود: « فالباب الأول فی المصاحف والربعات التی وقفها لولده فی اثنی عشر فصلا، یذکر فی کل فصل مصحفا واحدا ویستخرج من صفحه معینه منه آیه معینه مکتوبه فی موضع معین من تلک الصفحه، ثم یشرح ما فی تلک الآیه من دلائل توحید الله وعلمه وقدرته وأمثال ذلک. وبعد ذکر المصاحف یذکر صحف إدریس فی نیف وعشره فصلا یذکر فی کل فصل کراسه یستخرج من موضع معین منها ما یتعلق بأحوال الأنبیاء وأوصافهم من آدم إلى الخاتم. ثم یذکر ما یستخرج من التوراه من أحوالهم فی نیف وعشره فصلا. ثم من الزبور فی نیف وعشره فصلا، ثم من الأناجیل الأربع کذلک، ثم یشرع فی الباب الثانی فیما وقفه على أولاده من کتب التفاسیر، یذکر فی کل فصل کتابا ویذکر فی کل کتاب ما یتعلق بأهل البیت وبالإمامه وأمثال ذلک و ” تفسیر الصادقین ” و ” تفسیر أبی جعفر ” محمد بن علی بن الحسین و ” تفسیر الآیات المنزله فی الأمیر ” للشیخ المفید و ” تفسیر ابن عقده ” و ” تفسیر أبی علی الجبائی ” فی عشر مجلدات و ” تفسیر الکعبی ” (الذریعه، آقا بزرگ الطهرانی،ج۱۲،،ص ۱۸۳)

[۸]. سیدبن طاووس، فواید فراوانى (ده فایده) براى این کار خود – گلچین کتاب‌ها –  ذکر کرده، از جمله اینکه: اگر آن کتاب‌ها به مرور زمان نابود شوند، قسمتهایى از آن کتب و نام و یاد آنها باقى مى ماند. همچنین، چون همگان قدرت تهیه همه آن کتب را ندارند، به واسطه مطالعه این کتاب، اجمالا مهم ترین مطالب آن کتاب‌ها را به دست خواهند آورد و هر گاه مطلبى براى کسى جالب بود به واسطه نقل آدرس دقیق مطلب در کتاب مرجع، به راحتى مى تواند به آن کتاب مراجعه نماید.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *