اربعین یعنی به مقصد رسیدن باور و فرهنگ عاشورا ؛ یعنی فریاد زدن رسالت شهیدان ؛ و یعنی تکریم جانفشانی‏ها و دلاوری‏های مردان دل‏سپرده به حق … اربعین یعنی آموختن شور و شعور ؛ یعنی تجدید میثاق دوباره با سید و سرور شهیدان کربلا؛ و یعنی مروری بر معارف و منطق عاشورا برای نجات بشریت…

خبرگزاری اهل‏بیت(ع) ـ ابنا : روز اربعین یاد آوری حماسه عظیم عاشوراست. در این روز به یاد زیارت امام سجاد(ع) و اهل بیت امام حسین(ع) از مدفن ایشان، قلوب مشتاقان و مومنان دل سوخته متوجه زیارت مضجع شریف سیدالشهدا(ع) می شود. برای روز اربعین حسینی آدابی از جمله زیارت اربعین ذکر شده و به آن سفارش اکید گردیده است.
با همین موضوع با «حجت الاسلام والمسلمین استاد نجم الدین طبسی» گفت و گویی کرده‏ایم:
ــ در ابتدا لطفا درباره اصل زیارت امام حسین(ع) و آثار معنوی آن بفرمایید.
استاد طبسی: سوای یک ارتباط عاطفی بین شیعیان و ائمه طاهرین(ع) یک ارتباط اعتقادی هم در این میان وجود دارد؛ بدین معنا که ما با رابطه برقرار کردن با این بزرگواران و زیارت آنان می خواهیم عملاً چنین تعبیر کنیم که ما پیرو شما هستیم و فرهنگ و خط مشی و کردار خود را از شما می گیریم و این نکته همانی است که سبب خشم دشمنان اهل بیت(ع) شده است و شاهدیم با هجمه های ددمنشانه و کشتار وحشیانه شان که اخیراً نیز مرتکب شده اند، نسبت به زائران حسینی عمق عداوت و دشمنی خود را ابراز می کنند. ائمه طاهرین(ع) بر زیارت امام حسین(ع) تأکید فراوان کرده اند، تا حدی که ترک آن سبب کوتاهی عمر ذکر شده است و استحباب زیارت حتی با پای پیاده را در کتابهای مختلف داریم از جمله در جلد ۱۴ وسایل الشیعه صفحه ۴۳۹ چندین روایت درباره استحباب زیارت سیدالشهدا(ع) با پای پیاده ذکر شده است.
این ترغیب و دعوت شیعیان به زیارت و تکریم سیدالشهداء(ع) را در زیارت آقا در شب و روز عرفه، در روز اول رجب، در نیمه شعبان، شب قدر، شب عاشورا، شب جمعه و بخصوص روز اربعین و روزهای خاص دیگر می بینیم؛ برای نمونه در روایت داریم کسی که دوست داشته باشد ۱۲۴ هزار پیامبر با او مصافحه کنند، حسین(ع) را در نیمه شعبان زیارت کند، نکته دقیق آن مصافحه پیامبران با اوست نه او با پیامبران.
ـ منظور از زیارت، خواندن ادعیه خاص و وارده است یا حضور فیزیکی در حرم مطهر امام(ع)؟
استاد طبسی: بله! مقصود از زیارت این است که در چنین مناسبت هایی کنار بارگاه ملکوتی امام(ع) باشند و مقصود همان حضور فیزیکی است، به گونه ای که عرف بگوید این فرد اکنون در کنار بارگاه ملکوتی امام(ع) است، البته خواندن ادعیه و زیارت خوب است و مزید بر ثواب است اما جای حضور در کنار قبر مطهر را نمی گیرد.
ــ زیارت روز اربعین حسینی چه آثاری به همراه دارد؟
استاد طبسی: «مرحوم شیخ حر عاملی» در کتاب وسایل الشیعه ج ۱۴ صفحه ۴۷۶ عنوان و بابی دارد تحت عنوان «باب التأکد استحباب الزیارَ الحسین یوم الاربعین»، این فتوای حرعاملی است که تأکید می کند بر استحباب زیارت امام حسین(ع) در روز اربعین یعنی روز بیستم صفر. نه اصل استحباب، بلکه تأکید بر استحباب، زیارت قبر مبارک امام(ع) در روز اربعین است.
ــ رمز تکوینی و تشریعی اربعین چیست؟
استاد طبسی: در ارتباط با کلمه اربعین با یک نگاه گذرا به فقه، تاریخ، کتب حدیثی، معاجم و کتابهای دیگر در این زمینه می بینیم این عدد در عالم تکوین و تشریع بارها آمده است؛ برای نمونه پیامبر خاتم(ص) در ۴۰ سالگی مبعوث شدند، پیامبر اکرم(ص) یوم الدار ۴۰ نفر از سران را جمع کرد، کسی که ۴۰ حدیث حفظ کند…، کسی که به ۴۰ سالگی برسد احتیاط کند، حریم مسجد ۴۰ ذراع است و موارد زیاد دیگر از ذکر عدد ۴۰ ؛ در جمع بندی کلی می بینیم چه در عالم تکوین و چه در عالم تشریع، روی ۴۰ تأکید زیادی شده است، حال این ۴۰ چه ویژگی دارد خدا می داند، شاید از همین دیدگاه و منظر باشد که می بینیم در روایات آمده است از علامات مؤمن زیارت اربعین است.
ــ زیارت امام حسین(ع) در روز اربعین چه آثار تربیتی و اجتماعی به همراه دارد؟
استاد طبسی: من خودم یک سال در مراسم پیاده روی اربعین حسینی شرکت کردم و شاهد بودم روح صمیمیت، ایثار، از خود گذشتگی و برادری به تمام معنا در بین زائران مشهود بود و کسانی که در مسیر به زائران خدمات ارائه می دادند خود را فراموش کرده بودند و تنها وظیفه ای که برای خود احساس می کردند خدمت به زائران بود و هرگونه خدماتی که تصور کنید برای آنها فراهم می کردند، ما چقدر باید تبلیغ کنیم تا بتوانیم چنین صمیمیتی بین امت اسلام ایجاد کنیم که این زیارت اباعبدا…(ع) این روح را در مردم ایجاد کرده است، آموزه دوم حس ولایتمداری و ارتباط تنگاتنگ با امامان معصوم(ع) است، به گونه ای که تنها حلقه ارتباط با خداوند عزوجل را همین حضرات معصومین بدانند و بس و نکته سوم روح تحمل سختی ها و ناملایمات است، به هر حال چندین کیلومتر پیاده‏روی مسأله ساده‏ای نیست و حضور میلیونی در کربلا سختی ها و محرومیت های خاص خودش را دارد، ولی این مردم با علم به این مشکلات از نقاط مختلف دنیا، به سوی کعبه مقصود سرازیر می شوند و این مشکلات را به جان می خرند و امتی که چنین سختکوش باشد و با مشکلات کنار آمده و دست و پنجه نرم کرده و برآن غلبه کند، این مقدمه استقلال و نجات از سلطه دشمن است.
ــ همان‏طور که می دانید در ارتباط با زمان زیارت امام زین العابدین و اهل بیت(ع) در روز چهلم و اینکه آیا موفق به بازگشت از شام و رسیدن به مقتل سیدالشهداء(ع) در روز اربعین اول شده باشند اختلاف نظر وجود دارد. نظر شما چیست؟
استاد طبسی: در ارتباط با زیارت اربعین باید گفت اصل زیارت محقق شده است و امام زین العابدین(ع) و زینب کبری(س) و بازماندگان عصمت و طهارت در این روز به زیارت آمده اند؛ اما اینکه این اتفاق سال ۶۱ بود یا سال ۶۲ هجری؛ مشهور بین علمای شیعه این است که همان سال اول بوده است. امثال «ابوریحان بیرونی» در الآثار الباقیه، «شیخ بهایی» در توضیح المقاصد، «مرحوم مجلسی» در بحارالانوار ج ۱۰۱ صفحه ۳۴ به این معنا تصریح کرده‏اند و حتی برخی مانند «شهید قاضی طباطبایی» در اثبات اربعین اول کتاب نوشته‏اند. من عبارت مجلسی را نقل می‏کنم که می‏فرماید: علت زیارت این است که خود امام زین العابدین(ع) پدر گرامی خود را زیارت کرده و همچنین سرهای مبارک را به اجساد آن عزیزان ملحق نمود.
در مقابل این نظر، بعضی از علما به اصل رجوع اهل بیت(ع) از شام به کربلا اشاره کرده و برخی دیگر همانند مرحوم پدر ما «مرحوم آیه ا… طبسی» در جلد دوم کتاب مقتل الامام الحسین(ع) که هنوز مخطوط است توقف کرده است. بعضی‏ها هم تشکیک کرده و بعید شمرده‏اند این زیارت در سال ۶۱ باشد.
ولی به نظر بنده استبعاد آنها موردی ندارد، چون اینها مدعی هستند ممکن نیست اهل بیت(ع) که اول صفر وارد شام شده اند و چند روز در شام بودند در فاصله ۸ یا ۱۰ روز از شام به کربلا برسند، ولی ما به دلایل مختلف این حرف را رد می کنیم و شواهد زیادی داریم که مسیر از شام تا کربلا طی ده، هشت، هفت روز و در مواردی حتی در ۵ روز همه طی شده است.
«سید محسن امین» در اعیان الشیعه می‏نویسد: “یک مسیر مستقیم بین عراق و شام بوده که اعراب بنی عقیل در زمان خود ما، آن را در یک هفته طی می کنند:. باز از وی نقل شده است که: “اعراب صلیب که از اطراف حوران دمشق هستند مسیر عراق به شام را طی ۸ روز می پیمودند”. همچنین خبر مرگ معاویه از هنگام اعلام میثم تمار تا رسیدن خبر از شام یک هفته طول کشید، ضمن اینکه مرگ او ۱۵ رجب سال ۶۰ و خروج امام حسین(ع) از مدینه ۲۸ رجب بود، یعنی کمتر از ۱۳ روز خبر به مدینه رسید، و سپس قضایا آغاز شد تا به خروج امام حسین(ع) منجر شد و بی گمان فاصله بین شام و حجاز بیش از عراق و شام بود. ضمن اینکه در مساله نجات مختار از زندان، «عمیره» که نامه‎رسان «عبدا… عمر» به عنوان واسطه رهایی او بود، طی ۱۱ روز نامه را به شام برد و پاسخش را آورد.
نتیجه اینکه فاصله این دو مکان در حدود ۳۸۰ فرسخ یا کمتر بوده و طی کردن این فاصله مدت ده روز و حتی ۸ روز امری عادی و طبیعی بوده است و مرحوم قاضی در این زمینه مفصل بحث کرده است.
ــ با تشکر از شما که این فرصت را در اختیار ما قرار دادید.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *