http://velaseddighah.com/fa پایگاه اطلاع رسانی موسسه فرهنگی و پژوهشی ولاء صدیقه کبری علیها السلام جلسه نهم ـ‌ درس خارج مهدويت ‌ – 10/7/91 - پایگاه اطلاع رسانی موسسه فرهنگی و پژوهشی ولاء صدیقه کبری علیها السلام
 
 
 
 
  ۰۶ / ۰۲ / ۱۳۹۲

جلسه نهم ـ‌ درس خارج مهدویت ‌ – ۱۰/۷/۹۱

.

فایل صوتی جلسه نهم:

.

images1

.

.

جلسه نهم ـ ۱۰ / ۷ /۹۱

بسم الله الرحمن الرحیم ـ الحمد لله رب العالمین وصلی الله علی محمد وآله الطاهرین سیما امام زماننا روحی وارواح من سواه لتراب مقدمه الفداه.

.

مقدمه

.

بحث ما راجع به روایاتی است که رجعت ائمه: و معصومین و حدود و نقش آنها را در رجعت تعقیب می‌کند. آیا این بزرگواران، حکومت تشکیل داده و در رأس حکومت هستند و یا رجعتشان یک جنبه تشریفاتی، در کنار امام زمان۷ برای اهمیت ظهور می‌باشد؟روایات، اصل رجعت را بیان کرده است ولی در تفصیلات آن، مبهم است.

.

در جلسه قبل روایتی را از مختصر البصائر نقل نمودیم که طبق آن رجعت پیامبر و امیرالمومنین۸ اتفاق می‌افتد وقتل شیطان به دست مبارک پیامبر۹ انجام خواهد گرفت. از آن‌جا که مقداری از تفصیلات رجعت در این روایت آمده،لذا روایت را بررسی سندی کردیم (اصل رجعت معصومین: نیاز به بررسی سندی ندارد چون روایات در این مورد متعدد است) و مشکلات سندی آن را بیان نمودیم.[۱] ضمن اینکه روایت علاوه بر مشکل سندی، معارض هم دارد. معارض آن، روایاتی است که قتل شیطان را به دست مبارک امام زمان۷ بیان می‌دارد که ما در درس قبل روایتی را – به همین مضمون: کشته شدن شیطان بدست امام زمان ۷ – از کتاب منتخب الأنوار المضیئه فی ذکر القائم الحجّه ۷تالیف  بهاء الدین نیلى نجفى، على بن عبدالکریم (متوفی: ۸۰۳ ق) از امام سجاد۷ نقل کردیم. اکنون روایت دیگری از امام صادق۷ را در همین زمینه بیان می‌داریم.

.

روایت دوم

.

«عن وهب بن جمیع مولى إسحاق بن عمار قال‏ سألت أبا عبد الله ع عن قول إبلیس: «رَبِّ فَأَنْظِرْنِی إِلى‏ یَوْمِ یُبْعَثُونَ- قالَ فَإِنَّکَ‏ مِنَ‏ الْمُنْظَرِینَ‏ إِلى‏ یَوْمِ الْوَقْتِ الْمَعْلُومِ‏» قال له وهب: جعلت فداک‌ای یوم هو قال: یا وهب أ تحسب أنه یوم یبعث الله فیه الناس إن الله أنظره إلى یوم یبعث فیه قائمنا فإذا بعث الله قائمنا کان فی مسجد الکوفه و جاء إبلیس حتى یجثو بین یدیه على رکبتیه‏ فیقول: یا ویله من هذا الیوم- فیأخذ بناصیته فیضرب عنقه- فذلک الیوم هو الوقت المعلوم‏»[۲]

.

 (وهب بن جمیع گوید: از امام صادق۷ از گفته ابلیس «پروردگارا مهلتم ده تا روزى که مبعوث شوند فرمود: تو مهلت دارى تا روز وقت معلوم» سوال کردم و گفتم که قربانت شوم، آن چه روزی ست؟ فرمود: اى وهب پندارى که روز رستاخیز مردم است، خدایش مهلت داده تا روزى که قائم ما ظهور کند، و چون قائم ما ظهور کند و در مسجد کوفه باشد ابلیس آید و برابرش زانو زند و گوید اى واى بر من از این روز و قائم او را بگیرد از ناصیه‏اش – موی سر جلوی پیشانی – و گردنش را بزند و این روز وقت معلوم است‏.)

.

منابع روایت:

  • دلائل الإمامه: ص ۲۴۰ – أخبرنی أبو الحسن علی قال: حدثنا أبو جعفر قال: حدثنا المظفر بن جعفر بن المظفر العلوی قال: حدثنا جعفر بن محمد بن مسعود، عن أبیه، عن علی بن الحسن بن فضال قال: حدثنا العباس بن عامر، عن وهب بن جمیع مولى إسحق بن عمار: – کما فی العیاشی بتفاوت یسیر. وفیه ” فإذا بعث الله عز وجل قائمنا فیأخذ بناصیته ویضرب عنقه، وذلک یوم الوقت المعلوم ”
  • تأویل الآیات: ج ۲ ص ۵۰۹ ح۱۲ – ما رواه بحذف الاسناد، مرفوعا إلى وهب بن جمیع: – کما فی العیاشی، بتفاوت
  • الصافی: ج ۲ ص ۱۸۳ – مختصرا، عن العیاشی. وفی: ج ۳ ص ۱۱۲ – عن العیاشی
  • إثبات الهداه: ج ۳ ص ۵۵۱ ب۳۲ ف۲۸ ح۵۶۷ – عن العیاشی، بتفاوت یسیر·
  • المحجه: (بحرانی) ص ۱۱۲ – عن دلائل الإمامه، والعیاشی
  •  البرهان: ج ۲ ص ۳۴۳ ح۶ و ۷ – عن العیاشی، وتأویل الآیات، بتفاوت یسیر

  • حلیه الأبرار: ج ۲ ص ۶۸۱ ب۴۹ – کما فی دلائل الإمامه، عن مسند فاطمه
  • البحار: ج ۶۳ ص ۲۲۱ ب۳ ح۶۳ – عن تأویل الآیات. وفی: ص ۲۵۴ ب۳ ح۱۱۹ – عن العیاشی
  • ینابیع الموده: ص ۴۲۴ ب۷۱ – عن المحجه، وفیه: “.. هو یوم یقتله رسول الله ۹، بعد قیام قائمنا المهدی ۷

.

* ینابیع الموده قندوزی از اهل سنت – حنفی –  این روایت را نقل می‌کند که  یوم وقت معلوم «… هو یوم یقتله رسول الله ۹، بعد قیام قائمنا المهدی ۷ »؛ یعنی آن روز را رجعت می‌گویند. قندوزی از متأخرین است ضمن اینکه از منابع ما نقل می‌کند. امّا در بین عامه، تفسیر یوم وقت معلوم به ظهور امام زمان و یا رجعت تا مقداری که بنده مراجعه کردم، نیافتم.

* ظاهرا روایات به این مضمون متعدد است.

.

روایت سوم

.

«حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ الشَّیْبَانِیُ‏  رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ الْکُوفِیُّ قَالَ حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ زِیَادٍ عَنْ عَبْدِ الْعَظِیمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْحَسَنِیِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الْحَسَنِ عَلِیَّ بْنَ مُحَمَّدٍ الْعَسْکَرِیَّ ع یَقُولُ‏ مَعْنَى الرَّجِیمِ أَنَّهُ مَرْجُومٌ بِاللَّعْنِ مَطْرُودٌ مِنْ مَوَاضِعِ الْخَیْرِ لَا یَذْکُرُهُ‏ مُؤْمِنٌ‏ إِلَّا لَعَنَهُ‏ وَ إِنَّ فِی عِلْمِ اللَّهِ السَّابِقِ أَنَّهُ إِذَا خَرَجَ الْقَائِمُ ع لَا یَبْقَى مُؤْمِنٌ فِی زَمَانِهِ إِلَّا رَجَمَهُ بِالْحِجَارَهِ کَمَا کَانَ قَبْلَ ذَلِکَ مَرْجُوماً بِاللَّعْنِ» [۳]

.

(عبد العظیم حسنى گوید، شنیدم که امام دهم ۷ میفرمود: رجیم یعنى رانده شده با لعن، دور شده از هر جاى نیکى، یادش نکند مؤمنى جز که لعنش کند، و راستى در علم خدا گذشته که چون قائم ۷ ظهور کند مؤمنى در زمانش نماند جز اینکه سنگ به او پراند، چنانچه پیش از آن، به او لعن می‌کردند.)

.

* البته ما نمی‌توانیم این روایت را معارض روایت کشته شدن شیطان به دست پیامبر۹ قرار دهیم – هرچند شاهد است بر اینکه رجم نسبت به شیطان در دوران خود امام زمان می‌باشد، یعنی بگوییم که «رَجَمَهُ بِالْحِجَارَهِ» کنایه از قتل شیطان در دوران امام زمان است –  چون صراحتی در این موضوع ندارد.

.

منابع روایت

  • · معانی الأخبار: ص ۱۳۹ ح‍۱
  • · مجمع البحرین(کتاب لغت بر مبنای کتاب و سنت): ص ۴۷۲، کما فی معانی الأخبار بتفاوت یسیر، مرسلا
  • · البرهان: ج ۱ ص ۲۸۱ ح‍۵ – کما فی معانی الأخبار عن ابن بابویه، وفی سنده ” محمد بن أحمد السنانی، بدل الشیبانی ” وفی: ج ۴ ص ۶۶ ح‍۴ – کما فی معانی الأخبار، عن ابن بابویه، وفی سنده ” محمد بن أحمد السنانی، بدل الشیبانی “
  • · البحار: ج ۶۳ ص ۲۴۲ ب‍۳ ح‍۹۱ – عن معانی الأخبار، وفی سنده ” محمد بن جعفر الأسدی، ولیس فیه محمد بن أبی عبد الله الکوفی “
  • · نور الثقلین: ج ۳ ص ۸۵ ح‍۲۲۷ – عن معانی الأخبار بتفاوت یسیر، وفیه “.. مطرود من الخیر “

.

* ما نیازی به بررسی سند روایت نمی‌بینیم و إلا سهل بن زیاد جای بحث دارد (تضعیف شده است) ولی ما ایشان را قبول داریم.

.

 روایت چهارم

.

«أخبرنا أحمد بن إدریس قال حدثنا أحمد بن محمد عن محمد بن یونس عن رجل عن أبی عبد الله ع فی قول الله تبارک و تعالى فَأَنْظِرْنِی إِلى‏ یَوْمِ یُبْعَثُونَ قالَ فَإِنَّکَ مِنَ الْمُنْظَرِینَ إِلى‏ یَوْمِ الْوَقْتِ الْمَعْلُومِ قال یوم الوقت المعلوم یوم یذبحه رسول الله ص على الصخره التی فی بیت المقدس.‏»[۴]

.

(امام صادق۷ در قول خدا تبارک و تعالى «مهلتم بده تا روزى که برانگیخته شوند فرمود: تو مهلت دارى تا روز وقت معلوم» فرمود: روز وقت معلوم روزی است که رسول خدا ۹ او را بر صخره‏اى که در بیت‏المقدس است سرمی‌بُرَد.

.

توضیح روایت

.

* به نظرم باید در چنین روایاتی که خیلی به شام و بیت المقدس اهمیت می‌دهد – البته شکی در قداست بیت‌المقدس نمی‌باشد – تاملی نمود. چون محور مکه معظمه است و چه بسا چنین روایاتی بخواهد محوریت مکه را تحت‌الشعاع قرار دهد،خصوصا اینکه روایت مشکل سندی هم دارد چون در سند« عن رجل» آمده است.

.

* تا کنون دو روایت را نقل کرده‌ایم که شیطان به دست پیامبر۹،کشته می‌شود که این در بین دو روایت، تهافت هست.یکی همین روایتی است که قمی در تفسیرش با تعبیر« عن رجل» می‌آورد و دیگری روایت مختصر البصائر (ص۱۱۵) است که شیطان در درگیری به دست پیامبر۹ کشته می‌شود.

.

منابع روایت

.

  • · القمی: ج ۲ ص ۲۴۵
  • · تحفه الاخوان: – على ما فی البرهان
  • · الصافی: ج ۳ ص ۱۱۳ – عن القمی، وفیه ” أقول: یعنی عند الرجعه “
  • · البرهان: ج ۲ ص ۳۴۳ ح‍۲ – عن القمی. وفیها: ح‍۸ – کما فی القمی، عن تحفه الاخوان، بحذف الاسناد، عن محمد بن یونس، عن أبی عبد الله ۷

 · البحار: ج ۱۱ ص ۱۵۴ ب‍۲ ح‍۳۱ – عن القمی. *: نور الثقلین: ج ۴ ص ۴۷۲ ح‍۹۴ – عن القمی

  • · معجم أحادیث الإمام المهدی (ع)، ج۷، ص۲۸۸ (در این جلد آیاتی که با جریان حضرت مهدی۷ ارتباط دارد، آمده که بیش از ۴۰۰ آیه می‌باشد.

.

.

 روایت پنجم

.

«حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیٍّ رَحِمَهُ اللَّهُ قَالَ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ زِیَادِ بْنِ جَعْفَرٍ الْهَمْدَانِیُّ قَالَ حَدَّثَنَا عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ عَلِیِّ بْنِ مَعْبَدٍ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ خَالِدٍ قَالَ قَالَ عَلِیُّ بْنُ مُوسَى الرِّضَا ع‏ لَا دِینَ لِمَنْ لَا وَرَعَ [لَهُ‏] وَ لَاإِیمَانَ لِمَنْ لَا تَقِیَّهَ لَهُ وَ إِنَّ أَکْرَمَکُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَعْمَلُکُمْ بِالتَّقِیَّهِ فَقِیلَ لَهُ یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ إِلَى مَتَى قَالَ‏ إِلى‏ یَوْمِ الْوَقْتِ الْمَعْلُومِ‏ وَ هُوَ یَوْمُ خُرُوجِ قَائِمِنَا فَمَنْ‏ تَرَکَ‏ التَّقِیَّهَ قَبْلَ‏ خُرُوجِ قَائِمِنَا فَلَیْسَ مِنَّا قِیلَ لَهُ یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ‏ وَ مَنِ الْقَائِمُ مِنْکُمْ أَهْلَ الْبَیْتِ قَالَ الرَّابِعُ مِنْ وُلْدِی ابْنُ سَیِّدَهِ الْإِمَاءِ یُطَهِّرُ اللَّهُ بِهِ الْأَرْضَ مِنْ کُلِّ جَوْرٍ وَ یُقَدِّسُهَا مِنْ کُلِّ ظُلْمٍ وَ هُوَ الَّذِی تَشُکُّ النَّاسُ فِی وِلَادَتِهِ وَ هُوَ صَاحِبُ الْغَیْبَهِ قَبْلَ خُرُوجِهِ فَإِذَا خَرَجَ أَشْرَقَتِ الْأَرْضُ بِنُورِهِ یَضَعُ مِیزَانَ الْعَدْلِ بَیْنَ النَّاسِ فَلَا یَظْلِمُ أَحَدٌ أَحَداً وَ هُوَ الَّذِی تُطْوَى لَهُ الْأَرْضُ وَ لَا یَکُونُ لَهُ ظِلٌّ وَ هُوَ الَّذِی یُنَادِی مُنَادٍ مِنَ السَّمَاءِ یَسْمَعُهُ جَمِیعُ أَهْلِ الْأَرْضِ بِالدُّعَاءِ إِلَیْهِ أَلَا إِنَّ حُجَّهَ اللَّهِ قَدْ ظَهَرَ عِنْدَ بَیْتِ اللَّهِ فَاتَّبِعُوهُ فَإِنَّ الْحَقَّ مَعَهُ وَ فِیهِ وَ هُوَ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَ‏ إِنْ نَشَأْ نُنَزِّلْ عَلَیْهِمْ مِنَ السَّماءِ آیَهً فَظَلَّتْ أَعْناقُهُمْ لَها خاضِعِینَ‏.»[۵]

.

(حسین بن خالد گوید: امام رضا ۷ فرمود: کسى که ورع نداشته باشد، دین ندارد و کسى که تقیّه نداشته باشد ایمان ندارد، گرامى‏ترین شما نزد پروردگار کسى است که بیشتر به تقیّه عمل کند، گفتند: اى فرزند رسول خدا! تا به کى؟ فرمود: تا روز وقت معلوم که روز خروج قائم ما اهل البیت است، و کسى که تقیّه را پیش از خروج قائم ما ترک کند از ما نیست، گفتند: اى فرزند رسول خدا! قائم شما اهل بیت کیست؟ فرمود: چهارمین از فرزندان من، فرزند سرور کنیزان، خداوند به واسطه وى زمین را از هر ستمى پاک گرداند و از هر ظلمى منزّه سازد و او کسى است که مردم در ولادتش شکّ کنند و او کسى است که پیش از خروجش غیبت کند و آنگاه که خروج کند زمین به نورش روشن گردد و در میان مردم میزان عدالت وضع کند و هیچ کس به دیگرى ستم نکند و او کسى است که زمین براى او در پیچیده شود و سایه‏اى براى او نباشد و او کسى است که از آسمان نداکننده‏اى او را به نام ندا کند و به وى دعوت نماید به گونه‏اى که همه اهل زمین آن ندا را بشنوند، مى‏گوید: آگاه باشید: حجت خدا به حقیقت نزد خانه خدا آشکار شد، او را پیروى کنید که حق با او و در او است و این همان قول خداى تعالى است که فرموده است: اگر بخواهیم آیه‏اى از آسمان بر آنها فرود آوریم که براى آن گردن نهند»)

.

توضیح روایت

.

* در روایت آمده است که «یوم الوقت المعلوم» روز ظهور مهدی آل محمد: است ولی اینکه، شیطان بدست چه کسی کشته می‌شود، چیزی ذکر نشده است.

.

* عبارت «إِنَّ أَکْرَمَکُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَعْمَلُکُمْ بِالتَّقِیَّهِ» حکایت از سختی دوران امام رضا: است. از همان لحظه‌ای که امام را بالاجبار به خراسان حرکت دادند، همراه امام جاسوس، گماشته بودند تا تمام حرکات و سکنات امام را منعکس کند، لذا ملاقاتهای خصوصی امام روش خاصی داشت،گاهی از درب دیگری وارد می‌شدند و نامه‌هایی را که به امام می‌فرستادند، آن را آتش زده و معدوم می‌کرد تا دست کسی نیفتد دوران، دوران تقیه بود.

.

* عبارت «وَ هُوَ الَّذِی تَشُکُّ النَّاسُ فِی وِلَادَتِهِ…» به همراه جرئیات دیگر،سال‌ها (حداقل بیش از پنجاه سال) قبل از ولادت امام زمان۷ از لسان مبارک امام رضا۷ بیان شده است.

.

* طبق این روایت و روایات متعدد دیگر با آمدن امام زمان، عدالت فراگیر می‌شود و  دیگر ظلمی نخواهد بود بنابراین روایتی که بسط عدل و نابودی کفر را بعد از امام زمان۷ می‌داند یا باید تاویل کرد و یا از آن اعراض نمود. (این روایت از نورانیت خاصی برخوردار است و علامات صدق در آن وجود دارد.)

.

منابع روایت

  • کمال الدین: ج ۱، ص ۳۷۱، ب‍۳۵، ح‍۵ – حدثنا أحمد بن زیاد بن جعفر الهمدانی رضی الله عنه قال: حدثنا علی بن إبراهیم بن هاشم، عن أبیه، عن علی بن معبد، عن الحسین بن خالد قال: قال علی بن موسى الرضا علیه السلام
  • · کفایه الأثر فی النصّ على الأئمه الإثنی عشر،خزاز رازى، على بن محمد،متوفی، قرن ۴، ص ۲۷۰ – کما فی کمال الدین، عن محمد بن علی بن بابویه.
  •  · إعلام الورى بأعلام الهدى،طبرسى، فضل بن حسن‏،متوفی ۵۴۸ ق‏،ص ۴۰۸، ب‍۲، ف‍۲ – عن کمال الدین

  • · کشف الغمه فی معرفه الأئمه،اربلى، على بن عیسى‏(م.  ۶۹۲ ق‏)،ج ۳، ص ۳۱۴ – عن إعلام الورى
  • · کتاب فرائد السِمطین فى فضائل المرتضى و البتول و السبطین،ابراهیم بن محمد جوینى، ج ۲، ص ۳۳۶، ح‍۵۹۰ – کما فی کمال الدین بإسناده عن الخزاز (جوینی از دانشمندان شافعی مذهب است. وی، استاد ذهبی که یکی از متعصبین اهل سنت است ولی از ایشان تعریف می‌کند. جوینی مرجع تقلید خراسان قدیم بوده است که خراسان فعلی و افغانستان و ازبکستان بخشی از آن بوده است.حتما کتاب ایشان را مطالعه نمایید.مطالبی در این کتاب است که امروزه وهابی‌ها آن را بدعت می‌شمارند.)
  • · غایه المرام: ص ۶۹۶، ب‍۱۴۱، ح‍۳۳ – عن فرائد السمطین
  • · البحار: ج ۵۲، ص ۳۲۱، ب‍۲۷، ح‍۲۹ – عن کمال الدین، وإعلام الورى
  • · نور الثقلین: ج ۴، ص ۴۷، ح‍۱۳ – عن کمال الدین
  • · ینابیع الموده: ص ۴۸۹، ب‍۹۴ – عن غایه المرام
  • · منتخب الأثر: ص ۲۲۰، ف‍۲، ب‍۱۷، ح‍۱ – عن کفایه الأثر

.

.

وَ آخِرُ دَعْوانا أَنِ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمین

————————————————————————————————————————————————-


[۱]. در جلسه قبل یکی از دوستان نکته‌ای فرمودند که قابل تامل است  و آن وجود غالیان در سند این روایت می‌باشد. بعید نیست که چنین افرادی بر طبق منش و مرام خود  خواهان نقشی خاص به امیرالمؤمنین۷  بوده  و قائل به ایجاد حکومت برای ایشان در مقابل حکومت عدل جهانی حضرت حجت: می‌باشند.

[۲]. تفسیر العیاشی (کتاب التفسیر) ؛ ج‏۲ ؛ ص۲۴۲

[۳]. معانی الأخبار، ابن بابویه، محمد بن على‏،(متوفی ۳۸۱ ق‏)،ص ۱۳۹

[۴]. تفسیر القمی، ج‏۲، ص: ۲۴۵

[۵]. کمال الدین و تمام النعمه ؛ ج‏۲ ؛ ص۳۷۲  ؛کفایه الأثر فی النص على الأئمه الإثنی عشر ؛ ؛ ص۲۷۴

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

4404